De verontwaardiging was groot afgelopen weekend. FvD-Tweede Kamerlid Gideon van Meijeren ging vol in de aanval op SBS-journalist Merel Ek, nadat zij hem een dag eerder live op televisie had gecorrigeerd over zijn uitleg van het woord ‘liquidatie’. Van Meijeren beweerde dat hij de betekenis had opgezocht, Ek liet zien dat hij dat overduidelijk niet had gedaan. Daarmee stond hij voor het oog van het hele land te kijk als iemand die zijn feiten niet op orde heeft. En dat kon de zelfverklaarde intellectueel niet verdragen.
Dus kwam hij met een nieuw format: ‘Rioolratten ontmaskerd’. In een gefilmde tirade eiste hij dat Ek haar woorden zou terugnemen en excuses zou aanbieden. Voor de draaiende camera’s deed ze dat. De boodschap was helder: wie FvD tegenspreekt, wordt publiekelijk geïntimideerd en vernederd.
De reacties waren voorspelbaar. De Parlementaire Persvereniging sprak van een zorgwekkende ontwikkeling. De NVJ en SBS onderzoeken juridische stappen. Politici van links tot rechts, inclusief de premier, veroordeelden het gedrag van Van Meijeren. En als sluitstuk moet de Kamervoorzitter nu nieuwe regels opstellen voor de omgang met journalisten.
Allemaal terecht. Maar ook allemaal te laat.
Want niemand stelt de ongemakkelijke maar essentiële vraag: hoe heeft dit monster überhaupt kunnen ontstaan?
Het eerlijke antwoord is: door de Nederlandse media zelf.
Forum voor Democratie is geen natuurverschijnsel. Het is geen spontaan politiek virus. Het is een product. En dat product is jarenlang met zorg gekweekt in de studio’s van Op1, Jinek, Beau, RTL Late Night en een eindeloze rij talkshows. Thierry Baudet werd structureel uitgenodigd, niet ondanks zijn feitenvrije onzin, maar juist daarom. Hij was ‘goed voor de kijkcijfers’. Provocerend, polariserend, een dankbare bron van conflict-tv.
Baudet mocht daar complottheorieën verspreiden, Russische propaganda herhalen, klimaatontkenning verkopen en fascistische ideeën verpakken als ‘alternatieve meningen’. Vrijwel nooit werd hij serieus gecorrigeerd. Zelden werd hij hard geconfronteerd met feiten. Er was altijd weer een presentator die ‘het debat open wilde houden’.
Het absolute dieptepunt was het moment waarop de NPO hem zelfs een eigen debatprogramma gaf, waarin hij een uur lang met premier Rutte mocht praten onder leiding van Jeroen Pauw. Geen journalistiek weerwoord, geen factcheck, geen grens. Pure normalisering van extremisme, uitgezonden met belastinggeld.
Die mediaverering maakte Baudet groot. En rijk. Met die zichtbaarheid bouwde hij een hele parallelle infrastructuur: een eigen omroep (Ongehoord Nederland), een uitgeverij, een productiemaatschappij, een mediakanaal, een betalende achterban. Een verdienmodel gebaseerd op woede, wantrouwen en permanente vijandbeelden.
Inmiddels heeft Baudet de traditionele media niet eens meer nodig. Hij heeft zijn eigen propagandamachine. En precies daardoor kan iemand als Gideon van Meijeren zich nu permitteren journalisten openlijk aan te vallen. De rollen zijn omgedraaid: de media hebben FvD grootgemaakt, en FvD bijt nu de hand die hen gevoerd heeft.
Dit is geen incident. Dit is het logische eindpunt van jarenlange kritiekloze aandacht voor extremisme. Wat begon als ‘we moeten alle stemmen horen’ is geëindigd in een politieke beweging die journalisten intimideert, rechters verdacht maakt, de democratie ondermijnt en openlijk flirt met autoritair denken.
Nog geen twintig jaar geleden kon je voor veel uitspraken die Baudet en Van Meijeren dagelijks doen gewoon worden vervolgd. Racistische, antisemitische en opruiende taal werd niet gezien als ‘een mening’, maar als een maatschappelijk gevaar. Die norm is verschoven. Niet door wetten, maar door talkshows.
De Nederlandse media mogen nu verontwaardigd zijn over Van Meijeren. Dat is terecht. Maar ze kijken in de spiegel van een monster dat ze zelf hebben helpen opvoeden. FvD is geen ontsporing van het systeem. Het ís het product van het systeem. En dat maakt deze affaire niet alleen schokkend, maar ook pijnlijk voorspelbaar.
