Waar blijft de nationale discussie over de capaciteiten van Dylan Yesilgöz?

Soms zegt een filmpje meer over een minister dan een heel Kamerdebat. Afgelopen week verscheen er zo’n filmpje van minister van Defensie Dylan Yesilgöz. Flitsende beelden van de Middellandse Zee, militairen in uniform, een modern oorlogsschip en in het midden daarvan de minister zelf. Ze loopt fier over het dek, spreekt met bemanningsleden en kijkt naar de horizon alsof ze persoonlijk de Russen tegenhoudt. Dit soort beelden dat uitstekend werkt op sociale media (en nog beter in een campagne). Alleen zat er wel een prijskaartje aan dat moment van deze politieke cinematografie. Het bliksembezoek van de minister aan het Nederlandse fregat Zr.Ms. Evertsen kostte volgens RTL Nieuws ongeveer 93.000 euro. De Zr.Ms. Evertsen bevindt zich momenteel in het oostelijke deel van de Middellandse Zee en maakt daar deel uit van een Frans vlootverband rond het vliegdekschip Charles de Gaulle. Het Nederlandse schip levert luchtverdediging en beschermt bondgenoten in een geopolitiek gespannen regio.

Dat een minister militairen op missie bezoekt is op zichzelf niet vreemd. Dat gebeurt vaker. Het hoort ook een beetje bij het ambt. Maar een bezoek dat nog geen dag duurt en bijna een ton kost, terwijl het resultaat vooral een strak gemonteerd filmpje op sociale media is, roept wel degelijk vragen op. Het ministerie van Defensie is de afgelopen jaren namelijk een opmerkelijk comfortabel departement geworden voor politici met leiderschapsambities. Terwijl andere ministeries moeten bezuinigen en worstelen met ingewikkelde dossiers, krijgt Defensie er juist miljarden bij. Nieuwe fregatten, nieuwe gevechtsvliegtuigen, nieuwe wapensystemen. Politiek gezien is het een van de weinige plekken waar vrijwel alleen goed nieuws valt te verkopen. Voor een politicus die werkt aan een leidersprofiel is dat natuurlijk een aantrekkelijke positie.

En precies dat profiel heeft Yesilgöz nodig. Het is al lang geen geheim meer dat zij de eerste vrouwelijke premier van Nederland wil worden. Daar is op zichzelf niets mis mee. Ambitie hoort bij het vak. Maar het wordt wel een probleem wanneer beeldvorming belangrijker lijkt te worden dan bestuurlijke geloofwaardigheid. Dat gevoel werd versterkt door de manier waarop de minister kritiek op het dure bezoek wegwuifde. Volgens Yesilgöz kan er “nog geen EasyJet op een vliegdekschip landen”. Het was bedoeld als een grap, maar het klonk vooral als een reflex. Alsof de discussie over een reis van 93.000 euro vooral een communicatieprobleem is.

Daar komt nog iets bij. Het bezoek vond plaats op een moment waarop de inzet van de Evertsen zelf al onderwerp van politieke vragen was. Vorige week bleek dat een van de kanonnen van het fregat niet operationeel was toen het schip naar de regio werd gestuurd. Volgens de minister was dat geen probleem omdat het schip daar vooral luchtverdediging levert. Dat kan best zo zijn, maar het leidde wel tot terechte vragen.

Opvallend genoeg bleef een bredere discussie over het functioneren van de minister uit. De Evertsen is geen vliegdekschip maar een fregat. Kan de minister van Defensie geen onderscheid maken tussen een vliegdekschip en een fregat? Toen Sigrid Kaag minister van Financiën werd, ontstond vrijwel onmiddellijk een nationale discussie over haar geschiktheid voor dat ambt. Diezelfde kritische reflex lijkt plotseling verdwenen wanneer het om Yesilgöz gaat. Terwijl haar politieke carrière al eerder controverses kende, bijvoorbeeld rond haar uitspraken over de zogenaamde “nareis-op-nareis”-regeling in het asieldossier. Dat zijn normaal gesproken precies de momenten waarop talkshows, kranten en politieke commentatoren wekenlang debatteren over betrouwbaarheid en beoordelingsvermogen.

Maar nu blijft het opvallend stil.

Misschien zegt dat iets over de politieke cultuur van dit moment. In een tijdperk waarin politiek steeds meer draait om korte video’s, sociale media en persoonlijke profilering, lijkt het soms belangrijker hoe een minister oogt op het dek van een fregat dan hoe zij haar ambt uitoefent. Toch zou juist nu, met oplopende geopolitieke spanningen en snel stijgende defensiebudgetten de lat hoger moeten liggen. Het ministerie van Defensie is geen marketingafdeling. Een oorlogsschip is geen decorstuk.

En een VVD campagnefilmpje van 93.000 euro verdient meer dan een schouderophalen. Misschien is het daarom tijd voor een debat dat tot nu toe opvallend ontbreekt: niet over het filmpje, maar over de vraag of Dylan Yesilgöz eigenlijk wel met dezelfde kritische maatstaf wordt beoordeeld als andere politici.