In haar zucht naar jonge kijkertjes zakt de NOS steeds dieper weg in het moeras

Het wordt steeds gekker bij de NOS. De vaderlandse nieuwsorganisatie verliest in hoog tempo kijkers in de voor marketeers zo belangrijke leeftijdscategorie 18 – 49 jaar. Vooral tieners en twintigers lijken totaal geen interesse meer te hebben in het nieuwsmedium. Niet alleen in de NOS overigens. Ook RTL4 en andere traditionele nieuwsmedia verliezen in hoog tempo kijkers en abonnees omdat tieners en twintigers hun nieuws liever van Facebook of andere media op het internet halen. Blijven over de kijkers van veertig jaar en ouder. Maar in die leeftijdcategorie heeft de NOS echt totaal geen interesse. Dus ging Neerlands grootste nieuwsorganisatie aan de slag om te kijken hoe ze jonge kijkertjes weer voor zich kon winnen. Daarbij gaat het van dieptepunt naar dieptepunt. Net als je denkt dat het dieptepunt is bereikt vindt de NOS blijkbaar een nog dieper moeras waar ze in kan zakken.

Zo heeft de NOS het voltallige presentatieteam van het NOS Radio 1 Journaal vervangen. Daar zaten de veertigers Marcel Oosten en Lara Rense op de vroege ochtend; nu zit daar een beetje populair doende Jurgen van den Berg (die me erg doet denken aan die skileraar uit de Heineken reclame) en een kleuter met een verschrikkelijke Gooise ‘R’ in de vorm van Amber Brantsen (en bij diens afwezigheid Sophie Verhoeven). Op zaterdagochtend zit daar nu Wilfried Baaijens. Jonge, frisse gezichten die het nieuws vertellen zoals hun leeftijdsgenoten dat willen horen: snel, kort, krachtig op een gezellige, joviale popi Jopie manier. Alsof je tijdens een feestje onder het genot van een fust bier en dance muziek even snel het nieuws van de dag doorneemt. Het is blijkbaar allemaal nog niet genoeg, want op 3 januari van dit jaar zond de NOS de Elfstedentocht van 1997 integraal opnieuw uit. Daarnaast werd er een live blog bijgehouden. Alsof het spannend was wie de winnaar zou gaan worden.

Maar het kan blijkbaar nóg gekker bij de NOS. Jawel! In aanloop naar de beëdiging van de nieuwbakken Amerikaanse president Donald Trump (alleen door de NOS presentatoren steevast ‘president-elect’ genoemd, zonder daarbij te vermelden dat het om Donald Trump ging) wist de NOS te melden dat áls er een terroristische aanslag zou plaatsvinden en de terroristen zouden het voltallige kabinet van Trump uitmoorden, dan was er altijd nog een schaduwpresident die het land zou kunnen leiden: een aangewezen overlever, ofwel ‘designated survivor’. Als, als, als… De NOS zocht ook nog uit wie de Nederlandse ‘designated survivor’ was en kwam uit bij Piet Hein Donner. Dus als er een terroristische aanslag zou worden gepleegd op het Nederlandse kabinet en het totale Kabinet Rutte II zou worden uitgemoord, dan zou Piet Hein Donner in de coulissen staan om het land te leiden. Wat een opluchting!

Het is eigenlijk te gek voor woorden dat een met miljoenen aan belastinggeld gefinancierde organisatie als de NOS zó ver gaat dat als er geen nieuws is, zij het nieuws zelf maar maken. Er is geen terrorist die het Nederlandse kabinet heeft uitgemoord dus waarom breng je dat bericht eigenlijk? Het uitzenden van de Elfstedentocht uit 1997 is nostalgisch gezien leuk, maar om dan ook nog eens net te doen alsof de winnaar niet bekend is terwijl deze al 20 jaar bekend is, gaat echt heel ver. De NOS moet vergeten dat ze jonge kijkertjes wil bereiken en gewoon weer doen waarvoor ze is opgericht, c.q. waarvoor ze die miljoenen belastinggeld ontvangt: het objectief brengen van nieuws. Dat zijn gebeurtenissen die al hebben plaatsgevonden en die zó erg zijn, dat de wereld ze moet weten.

Dát is nieuws!

Het wordt tijd dat de Nederlandse media kleur bekennen

Met enige verbazing ziet de schrijver van dit stukje zo af en toe het Duitse achtuurjournaal te kijken. Dan heb ik het over Tagesthemen, op het eerste Duitse net. Een paar keer per week verschillende commentatoren hun duiding op het nieuws van de dag geven. Deze uitgesproken mening duur liefst 5 minuten; een lengte die ze zich bij het NOS Journaal bijna niet meer kunnen voorstellen. Vijf minuten lang kijken o.a. Michael Stempfle, Sonia Mikich en Klaus Hempel de kijker recht in de camera aan. De tekst wordt integraal overgenomen op de website van Tagesthemen, met foto en video. Dit is niet iets van de laatste jaren; dit gaat in Duitsland al jaren zo. De bedoeling van de redactie is ongetwijfeld het uitlokken van een discussie. Maar dan wel op z'n Duits: hoffelijk en respectvol.

Zoiets zou in Nederland ondenkbaar zijn. Het zou in Nederland direct tot protesten en Kamervragen leiden waarna het initiatief weer wordt afgeschaft. In Nederland durven de media geen kant te kiezen uit angst kijkers en dus adverteerders te verliezen. Maar misschien nog wel erger: de Nederlandse Publieke Omroepen durven geen kant te kiezen omdat ze bang is subsidiegeld kwijt te raken. Dat bedrag is naar schatting zo tussen de  EUR 500 en 800 miljoen per jaar. Voor dat bedrag wil je als omroep je mond wel houden. Het zorgt echter alleen maar voor verdenkingen en verdachtmakingen. Maar het zorgt ook voor de discussie of we deze berichtgeving met belastinggeld moeten steunen. Het zorgt er vooral voor discussie of we deze berichtgeving wel moeten geloven. Want zitten er geen verborgen boodschappen in de berichtgeving? De berichtgeving in het NOS Journaal zouden niet de waarheid vertellen in de hoop dat de kiezer op een dood spoor te zetten. Want is die VARA nou echt links of verbergen ze dat alleen maar? Is het NOS Journaal niet gewoon de spreekbuis van de Overheid? Worden onderwerpen niet eerst overlegd met het partijbureau van de PvdA, waar ze worden bijgeschaafd en aan de kijker voorgeschoteld?

Allemaal onzin natuurlijk. Maar het komt wel ergens vandaan.

Tijdens de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten hebben veel media duidelijk kleur bekend. De New York Times kiest al jaren openlijk de kant van de Democraten en Fox News steunt de Republikeinse Partij door dik en dun. Ook met de flaters die Donald Trump tentoonspreidde. In Frankrijk is La Libération gewoon openlijk de krant van de Socialistische Partij en in Duitsland komt Die Welt er openlijk voor uit dat ze aan de kant van de SPD staat. Zo kan ik nog wel even doorgaan, maar mijn punt is dat de Nederlandse media dat weigeren.

De NPO Radio 1 jingle 'Het nieuws van alle kanten' is een angstvallige vlucht naar voren in de hoop de luisteraar erop te wijzen dat de berichtgeving echt onafhankelijk is. Iedere politieke stroming krijgt evenveel aandacht, wil de redactie aangeven. Niet voor niets is eind 2015 de kritische Marcel Oosten vervangen door de frivolere en populistische Jurgen van den Berg.

Die verdenkingen in verdachtmakingen moeten maar eens ophouden. De Nederlandse media moeten in navolging van hun buitenlandse collega's deze verkiezingen maar eens kleur bekennen. Op de korte termijn zal dit voor veel discussie zorgen en populisten als Jan Roos en Geert Wilders zullen op hun gelijk wijzen. Maar dat hadden ze anders toch wel gedaan. Waar het om draait is dat de eeuwige discussie over welke krant links en welke omroep rechts is maar eens moet stoppen. Het brengt ons als nieuwsconsument niet verder. Het zorgt wel voor een verdere tweespalt in de samenleving. Die moet stoppen en dus moeten Nederlandse nieuwsmedia maar eens uit de kast komen: zeg gewoon eerlijk welke politieke stroming je steunt of vertegenwoordigt. Jeroen Pauw moet gewoon zeggen dat hij fan is van Alexander Pechtold; Jurgen van den Berg moet gewoon Geert Wilders kunnen steunen. Nederlandse presentatoren en journalisten moeten maar gewoon eens vertellen op wie ze stemmen. Dat zorgt vooral voor duidelijkheid: je weet waar je naar kijkt. Je weet wat je leest.

Jurgen van den Berg is het ergste wat het Radio 1 Journaal ooit is overkomen

Foto: Die Welt GmbH

Iedere dag begint met een lach. Dat moet de kersverse presentator van het NOS Radio 1 Journaal Jurgen van den Berg wel erg letterlijk hebben opgevat. Iedere dag begint hij de uitzending met een grap en een grol. Hoe ernstig het nieuws van de dag ook is. Even een gevatte opmerking er tussendoor en de luisteraars zouden over de grond moeten rollen van het lachen. Nou, de luisteraars rollen inderdaad over de grond maar dan van het janken.

Het nieuwe presentatieduo Jurgen van den Berg en zijn sidekick Amber Brantsen zijn een forse achteruitgang in vergelijking met het vorige presentatieduo op de ochtend, Marcel Oosten en Lara Rense. Dit duo moest wijken omdat hoogopgeleide jonge luisteraars van tussen de 20 en 40 jaar naar populaire zenders als Radio 538, Veronica en Q Music renden. Oosten en Rense waren veel te kritisch. Met veel tromgeroffel werd Van den Berg van de KRO overgenomen. Amber Brantsen werd van de kinderspeelplaats geplukt en mag af en toe wat woordjes uitbrengen. Maar alleen als Van den Berg het wil. Verder mag ze wat suf nieuws oplezen zoals de kat van ome Jan die op drie poten naar Parijs is geweest of een vrouw in Amerika (waar anders) die (stomtoevallig) een winnend lot uit de loterij in het dashboardkastje van haar auto had liggen en daar achter kwam nadat ze de auto waarin het lot lag al had verkocht. Nu spant ze eern rechtszaak aan tegen de koper, die het lot inmiddels heeft verzilverd en multimiljonair is geworden.

Dit is niveau van popi Jopie zenders als Veronica, Radio 538 en Q Music. Maar het is ook het niveau van het nieuws in het NOS Radio 1 Journaal. Van den Berg doet zijn uiterste best een soort nieuwe Matthijs van Nieuwkerk te worden: snelle woorden, korte vragen, recht op de kern af. Vragen zijn nooit echt kritisch en gaan niet te diep op de materie in. Het interview is kort en bondig en de ondervraagden worden midden in hun verhaal afgebroken als het iets te moeilijk wordt. Net als GeenStijl-icoon Jan Roos is een interview dat Van den Berg afneemt geen vragenvuur, maar een meningenrelaas. Net als Van Nieuwkerk begeert Van den Berg de geïnterviewde. Alles is mooi, geweldig en formidabel. Aan het eind van het gesprek heb je als luisteraar niet echt het idee dat je hier nou heel veel wijzer bent geworden.

Het NOS Radio 1 Journaal is een directe kopie van De Wereld Draait Door geworden: snel, oppervlakkig, platvloers, populair en vooral muziek. Heel veel muziek. Van den Berg laat Brantsen af en toe ook nog eens wat Twitter berichtjes van luisteraars oplezen. Berichtjes waarin luisteraars het duo en de nieuwe programma opzet complimenteren of waarin een luisteraar vertelt dat ze naakt in bad ligt en naar het programma luistert. Helemaal om te janken was de uitzending van 29 juli 2016, waarin de eigenaresse van een hond mocht vertellen hoe hun caravan werd gestolen met de trouwe viervoeter er nog in. Gelukkig is het beest inmiddels weer terecht. Sinds kort dramatiseert het NOS Radio1 Journaal sommige reportages met stemmige achtergrondmuziekjes. Totaal overbodig en niet passend bij nieuwsradio.

Het nieuwe NOS Radio 1 Journaal is een totale achteruitgang. Een serieus nieuwsmedium als het NOS Radio 1 Journaal moet niet eens willen concurreren met Veronica, Radio 538 of Q Music. Het moet wel concurreren met andere nieuwszenders, zoals BNR. BNR is weliswaar gericht op de rechterkant van het politieke spectrum en het zendt om de 15 minuten (dezelfde) reclamespotjes uit. Maar dat alles is lang niet zo popi jopie als Jurgen van den Berg. Brantsen neemt haar rol totaal niet serieus en Van den Berg is het ergste wat het NOS Radio 1 Journaal ooit is overkomen.

Over naar BNR dan maar.

Zie ook:  Popie Jopie Journaal is met van alles bezig, behalve met het brengen van nieuws