Terwijl de VVD maandenlang met een opgeheven vingertje naar “de linkse wolk” wees als het grote gevaar voor Nederland, voltrok zich onder haar neus iets veel fundamentelers: de opkomst van een nieuwe, uiterst effectieve concurrent op rechts. Geen ideologisch project, geen visie op de toekomst van het land, maar een perfect geoliede lobbyclub die zich vermomt als volkspartij: de BoerBurgerBeweging. Caroline van der Plas presenteert zich graag als de nuchtere stem van “de gewone boer”, maar in werkelijkheid is BBB de politieke arm van de agro-industrie, met diepe zakken van ForFarmers, Bayer/Monsanto, De Heus, AgriFirm en natuurlijk de Rabobank. Niet toevallig precies de partijen die het meeste te verliezen hebben bij serieus klimaat-, stikstof- en natuurbeleid.
De monsterzege van BBB bij de Provinciale Statenverkiezingen van 15 maart 2023 was geen spontane volksopstand, maar het resultaat van een perfect geregisseerde mediacampagne. Het Nederlandse journaille heeft Van der Plas maandenlang neergezet als de gezellige, redelijke underdog die “het Haagse spel” doorbreekt, terwijl haar partij in werkelijkheid een keiharde belangenclub is die één doel dient: het bestaande agro-model in stand houden, koste wat kost. Dat die overwinning samenviel met de implosie van het CDA en de verdere marginalisering van Thierry Baudet is geen toeval, maar het logische gevolg van de wildgroei aan rechtse en extreemrechtse splinterpartijen.
Op rechts is inmiddels een soort politieke jungle ontstaan waarin iedereen vecht om dezelfde boze kiezer: PVV, FvD, JA21, BVNL, SGP, CDA, VVD en nu dus BBB. Jarenlang dachten ze dat links hun grootste vijand was, maar inmiddels blijkt het gevaar uit eigen gelederen te komen. BBB eet het hele rechtse spectrum leeg, met een boodschap die eenvoudiger, platter en effectiever is dan die van haar concurrenten: “Den Haag is slecht, boeren zijn goed, stikstof is onzin, en alles is de schuld van links.” Het is populisme in zijn meest efficiënte vorm, aangevuld met een professionele lobby-infrastructuur waar Wilders en Baudet alleen maar van kunnen dromen.
Voor de VVD is dit ronduit rampzalig. Drie verkiezingsnederlagen op rij, een premier die vooral uitblinkt in afwezigheid zodra het moeilijk wordt, en een achterban die steeds verder opschuift richting agrarisch populisme. De liberalen hebben hun piek gehad. Niet omdat links zo briljant opereert, maar omdat de VVD zelf dertien jaar lang een samenleving heeft achtergelaten die steeds verder uit elkaar is gegroeid. Een land met woningnood, falende publieke diensten, groeiende ongelijkheid en een structureel wantrouwen richting politiek. In dat vacuüm kon BBB moeiteloos groeien.
De ironie is dat de VVD nu precies krijgt wat ze jarenlang heeft gevoed: een oncontroleerbare rechtse tegenbeweging die niet meer te managen is met campagnepraatjes over “hardwerkende Nederlanders”. Met zeventien zetels in de Eerste Kamer en potentieel meer dan dertig in de Tweede Kamer zou BBB de VVD zomaar kunnen overvleugelen als grootste partij van het land. En niet alleen dat: BBB dreigt het hele rechtse landschap te kannibaliseren, waarbij PVV, FvD, JA21, BVNL en zelfs het CDA worden gereduceerd tot politieke restanten.
Wat hier ontstaat is geen gezonde democratische concurrentie, maar een interne burgeroorlog op rechts. Een strijd tussen verschillende varianten van hetzelfde populistische verhaal, allemaal gericht op dezelfde boze, ontevreden kiezer. Het resultaat: ideologische leegte, steeds hardere retoriek en een politiek debat dat volledig losgezongen raakt van echte oplossingen voor echte problemen.
En juist daarin ligt de paradoxale kans voor links. Terwijl rechts elkaar opvreet in een gevecht om dezelfde rancune, kan PvdA/GroenLinks rustig toekijken. Niet omdat links automatisch gaat winnen, maar omdat rechts zichzelf structureel ondermijnt. De grootste dreiging voor de VVD is niet langer “de linkse wolk”, maar de eigen Frankenstein die ze dertien jaar lang zelf hebben opgebouwd.
Het gevaar komt niet van links. Het komt uit eigen stal. En dit keer is het geen boze twitteraar of randpartij, maar een perfect gefinancierde lobbybeweging met een glimlach en een hooivork.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten