Wanneer Pieter Omtzigt zijn zorgvuldig opgebouwde reputatie in één klap wil slopen, hoeft hij eigenlijk maar één ding te doen: een eigen politieke partij beginnen. Dat klinkt paradoxaal in een land waar hij inmiddels wordt behandeld als een soort seculiere messias, maar juist die verering is zijn grootste valkuil. Omtzigt is groot geworden als controleur van de macht, als dossierbijter, als man die misstanden blootlegde waar anderen liever over zwegen. Maar wie van waakhond premierkandidaat wil worden, verruilt moreel gezag voor politieke verantwoordelijkheid. En daar gaat het bijna altijd mis.
Sinds Mark Rutte hem persoonlijk richting de zijlijn dirigeerde, hangt Omtzigt als een politieke schim boven Den Haag. Iedereen wil hem hebben, niemand weet wat hij wil. Maurice de Hond peilt hem al maanden als electorale superster, zonder dat er ook maar één partijprogramma ligt. De boerenlobbyclub BBB zag in hem zelfs de ideale premierskandidaat: een keurige man met bestuurlijke uitstraling die hun populistische project van een serieus sausje zou voorzien. Caroline van der Plas zou graag een stap opzij doen, zolang Omtzigt haar vehikel maar bestuurbaar maakt. Maar Omtzigt bedankte beleefd. Terecht.
Want wie iets beter kijkt naar BBB ziet precies waarom Omtzigt daar ver vandaan moet blijven. Een partij vol politieke nomaden: oud-CDA’ers, ex-VVD’ers, afgedankte FvD’ers en beroepscarrièristen die hun zetel vooral zien als verlengstuk van hun cv. Mensen zonder ideologie, zonder loyaliteit, zonder langetermijnvisie. Vandaag BBB, morgen De Mos, overmorgen weer iets nieuws. Omtzigt weet als geen ander hoe snel politieke sterren kunnen doven. Hij heeft het zelf meegemaakt.
Maar ook een eigen partij biedt geen garantie op succes. Integendeel. Crowdfunding leverde een paar ton op, maar dat is in campagnetermen kleingeld. Verkiezingen kosten miljoenen. Mediaoptredens, campagnes, organisatie, personeel, dat draait allemaal op geld en macht. En juist daar wringt het. Omtzigt is populair, maar inhoudelijk opvallend vaag. Over de grote vraagstukken van deze tijd – woningnood, klimaat, zorg, ongelijkheid, stikstof, energie, geopolitiek – weten we vrijwel niets van zijn standpunten. Niet omdat hij niets zegt, maar omdat hij structureel weigert keuzes te maken.
Dat is zijn kracht als Kamerlid, maar zijn zwakte als leider. Controle is iets anders dan besturen. Kritiek leveren is makkelijker dan beleid maken. Iedereen kan zeggen dat het systeem kapot is, maar iemand moet het repareren. En precies daar ontbreekt het Omtzigt aan: een samenhangende visie op hoe Nederland eruit moet zien. Hoe ziet zijn economie eruit? Zijn klimaatbeleid? Zijn buitenlandpolitiek? Zijn antwoord op de zorgcrisis? Zijn houding tegenover China, Rusland, de VS? Niemand weet het. Waarschijnlijk hijzelf ook niet.
Daar komt nog iets bij: elke nieuwe partij trekt opportunisten aan. Mensen met verborgen agenda’s, persoonlijke vetes, lobbybelangen. Omtzigt mag dan integer zijn, zijn toekomstige fractie zal dat gegarandeerd niet volledig zijn. En dan begint het echte werk: interne conflicten, mediadruk, lekken, teleurstellingen, compromissen. De heiligverklaring van Omtzigt door pers en publiek zal binnen een jaar omslaan in teleurstelling, cynisme en afrekening. Want wie als redder wordt gepresenteerd, wordt ook als eerste verantwoordelijk gehouden wanneer de problemen blijven bestaan.
Omtzigt zal stemmen afsnoepen bij PVV, FvD, VVD en CDA. Dat klopt. Maar daarna begint pas de ellende. Dan moet hij leveren. Dan moet hij regeren. Dan moet hij doen wat Rutte ook niet kon: structurele oplossingen bieden voor structurele crises. En die oplossingen heeft ook Pieter Omtzigt niet.
Misschien is dat de echte tragiek van Omtzigt: hij is op zijn best als hij níet aan de macht is. Als luis in de pels. Als systeemkriticus. Niet als systeembeheerder. Zijn grootste politieke daad zou dan ook zijn om géén partij te beginnen. Zich terugtrekken, afstand houden, mythe blijven in plaats van mislukt leider worden.
Soms is de meest rationele keuze: niet meedoen. En in dit geval zou dat voor Omtzigt zelf, en waarschijnlijk ook voor het land, de beste uitkomst zijn.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten