De aangekondigde overname van xAI Corporation door SpaceX, met een geschatte waarde van 250 miljard dollar, is minder een zakelijke mijlpaal dan een alarmsignaal. Niet omdat kunstmatige intelligentie onbelangrijk is, maar omdat de bedragen die rondgaan inmiddels elke verhouding met de werkelijkheid lijken te zijn kwijtgeraakt. Een bedrijf dat pas in 2023 is opgericht, met een handvol producten – Grok, GrokiPedia, het omstreden platform X en een API – wordt ineens gewaardeerd op een kwart biljoen dollar. Dat is geen vertrouwen meer, dat is geloof.
De huidige AI-hype heeft steeds meer weg van een religie:
wie het woord ‘AI’ uitspreekt, hoeft nauwelijks nog uit te leggen wat hij
verkoopt. Investeerders staan in de rij, waarderingsbureaus knikken instemmend,
en de markt accepteert bedragen die tien jaar geleden als krankzinnig zouden
zijn afgedaan. xAI heeft nauwelijks bewezen technologie, geen stabiel
verdienmodel en geen langdurige track record. Toch wordt het in één klap op
hetzelfde niveau geplaatst als multinationals die decennia nodig hadden om hun
waarde op te bouwen.
Het probleem is niet Elon Musk, maar het systeem dat dit
mogelijk maakt. We hebben dit eerder gezien. De kredietcrisis begon ook met
‘logische’ aannames, ‘slimme’ financiële constructies en waarderingsbureaus die
producten hoger inschatten dan ze ooit waard konden zijn. Hypotheken werden
verpakt, doorverkocht en opgeblazen tot goud, totdat bleek dat de onderliggende
werkelijkheid uit zand bestond. De rekening kwam uiteindelijk bij de
belastingbetaler terecht.
De parallellen met AI zijn ongemakkelijk duidelijk. Ook
hier draait het om verwachtingen, projecties en schattingen. Niemand weet
precies hoeveel geld AI daadwerkelijk gaat opleveren, op welke termijn, en voor
wie. Toch worden er nu al honderden miljarden geïnvesteerd, alsof het rendement
gegarandeerd is. Microsofts recente waardedaling door zijn nauwe band met
OpenAI laat zien hoe kwetsbaar dit systeem is. Eén tegenvallend kwartaal, en
zelfs een techreus wankelt. 37,5 miljard dollar aan contracten zonder zichtbare
groei: dat is geen innovatie meer, dat is gokken.
De overname van xAI door SpaceX past perfect in dit
patroon. SpaceX, gefinancierd met enorme overheidscontracten, gebruikt publiek
geld om een private AI-startup op te blazen. Zo ontstaat een conglomeraat dat
op papier 1,3 biljoen dollar waard is, maar in werkelijkheid grotendeels
bestaat uit beloftes over de toekomst. Musk staat op het punt de eerste
triljonair ter wereld te worden, niet door tastbare productie, maar door
waarderingen die niemand echt kan verifiëren.
Dat maakt deze deal niet alleen economisch, maar ook
maatschappelijk problematisch. Als dit kaartenhuis instort, zijn het opnieuw
niet de miljardairs die de schade dragen, maar overheden, pensioenfondsen en
kleine beleggers. Net als in 2008 zullen verliezen worden gesocialiseerd en
winsten geprivatiseerd. Publiek geld voedt private speculatie, terwijl publieke
voorzieningen onder druk blijven staan.
De aankoop van xAI door SpaceX is daarom geen teken van technologische vooruitgang, maar van financiële overmoed. Het laat zien hoe ver we zijn afgedreven van realistische waardering en hoe makkelijk de markt zich opnieuw laat meeslepen door een verhaal. Dit keer heet het verhaal geen hypotheek, maar AI. De uitkomst zou wel eens dezelfde kunnen zijn.
Lees ook: Opinie Paultje: Het systeemrisico van de AI hype
Geen opmerkingen:
Een reactie posten