De overname van xAI door SpaceX, waarmee een gecombineerd bedrijf ontstaat met een geschatte waarde van 1,25 biljoen dollar, wordt gepresenteerd als een visionaire stap richting “datacenters in de ruimte”. In werkelijkheid lijkt de deal vooral bedoeld om de zware financiële problemen van xAI te maskeren en te financieren met de winstgevende kasstromen van SpaceX.
xAI blijkt een extreem kapitaalintensief bedrijf te zijn dat
maandelijks circa 1 miljard dollar verbrandt. In het laatste kwartaal
genereerde het slechts 107 miljoen dollar omzet, terwijl het tegelijkertijd een
verlies van 1,46 miljard dollar leed. In de eerste negen maanden van 2025
verbruikte het bedrijf bijna 8 miljard dollar aan liquide middelen. Daarmee
functioneert xAI feitelijk niet als een zelfstandig levensvatbaar bedrijf, maar
als een permanente geldverbruiker.
SpaceX daarentegen is het enige bedrijf van Elon Musk dat
structureel winstgevend is, met circa 8 miljard dollar winst op een omzet van
15 tot 16 miljard dollar. Door xAI onder te brengen bij SpaceX wordt de
verlieslatende AI-activiteiten toegang verschaft tot een vrijwel onbeperkte
kapitaalbron, vlak voor een mogelijke megabeursgang van SpaceX. De constructie
vertoont sterke gelijkenissen met de overname van SolarCity door Tesla in 2016,
die destijds door analisten werd gezien als een reddingsoperatie voor een
noodlijdend bedrijf.
De strategische rechtvaardiging – dat AI-berekeningen in de
ruimte goedkoper zullen worden – wordt inhoudelijk zwak geacht. SpaceX en xAI
hebben geen natuurlijke operationele overlap: het ene bouwt raketten, het
andere traint taalmodellen. De veronderstelde synergie lijkt vooral financieel
van aard, niet technologisch.
Deze casus staat niet op zichzelf, maar past in een breder
patroon binnen de AI-sector. De sector is uitgegroeid tot een netwerk van
bedrijven die elkaars verliezen subsidiëren. OpenAI wordt gefinancierd door
Microsoft, Nvidia investeert in AI-bedrijven die vervolgens massaal
Nvidia-chips afnemen. Hierdoor ontstaat een circulair systeem waarin kapitaal
rondgepompt wordt zonder dat er structureel rendabele bedrijfsmodellen
ontstaan.
Tot nu toe levert AI slechts beperkte productiviteitswinsten
op, terwijl de investeringen, energiekosten en infrastructuuruitgaven
astronomisch zijn. Als AI-diensten zouden worden geprijsd op basis van hun
werkelijke economische kosten, zouden veel toepassingen onrendabel blijken.
Toch blijven beleggers investeren, zonder serieus naar balansen en kasstromen
te kijken.
De conclusie is dat de AI-sector kampt met zware
overinvestering, wat het rendement structureel ondermijnt. Daartegenover staan
sectoren als energie, grondstoffen en opkomende markten, waar juist jarenlang
is ondergeïnvesteerd. Volgens klassieke economische cycli leidt
onderinvestering tot schaarste en stijgend rendement, terwijl overinvestering –
zoals in tech en AI – juist waarde vernietigt. De kernstelling is dan ook dat
de AI-hype geen duurzaam groeimodel vormt, maar een grootschalige
kapitaalverschuiving zonder solide economische basis.
AI is geen innovatie, maar financiële alchemie
Zie ook: Opinie Paultje: Het systeemrisico van de AI hype
en Opinie Paultje: De AI-zeepbel van Elon Musk
Geen opmerkingen:
Een reactie posten