Is een Canadees EU lidmaatschap aanstaande?

 Nadat de Canadese delegatie vorige week wegliep uit de escalerende tariefonderhandelingen met Washington, verbraken de Amerikanen vrijwel alle diplomatieke banden met hun noorderburen. President Donald Trump stak zijn wens om van Canada de 51ste Amerikaanse staat te maken niet onder stoelen of banken, maar in Ottawa wil men daar uiteraard niets van weten. De reactie uit het Witte Huis was even voorspelbaar als drastisch: torenhoge importtarieven en zelfs de buitenissige eis om het Frans in Québec af te schaffen. Toen Canada weigerde te buigen, was de handelsoorlog tussen de twee historisch verknoopte buren een feit.

De Canadese premier Mark Carney kondigde daarop aan deze herfst naar Brussel te reizen voor intensieve onderhandelingen met de Europese Unie. In Europese diplomatieke kringen begon het meteen te gonzen: zou Canada zich dan daadwerkelijk bij de EU aansluiten? Het idee valt samen met een bredere kentering. In Eurosceptische landen zoals IJsland, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk wordt door de toenemende Amerikaanse onbetrouwbaarheid weer hardop nagedacht over nauwere banden met Brussel. IJsland organiseert komende week zelfs een referendum over het herstarten van de EU-toetredingsonderhandelingen, en de peilingen wijzen op een meerderheid. Dat zou ook Noorwegen over de streep kunnen trekken, terwijl in Londen de roep om hernieuwde aansluiting bij de Europese markt steeds luider klinkt.

Canada is echter een heel ander verhaal. De Canadezen maken weliswaar deel uit van het Britse Gemenebest en voelen zich historisch verwant met Europa, maar een formeel EU-lidmaatschap is juridisch uitgesloten. Artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie stelt immers dat alleen Europese staten lid kunnen worden.

Bovendien is de uitgangspositie onvergelijkbaar. IJsland en Noorwegen zijn via de Europese Economische Ruimte (EER) al grotendeels geïntegreerd in de Europese markt en nemen een groot deel van de Brusselse regelgeving over. Canada is qua wetgeving en industriestandaarden daarentegen volledig op Amerikaanse leest geschoeid. Meer dan de helft van de Canadese productie gaat naar de VS; een dergelijke economische verwevenheid verleg je niet in één herfst naar Europa.

Ook de aanname dat EU-lidmaatschap automatisch leidt tot paspoortvrij reizen klopt niet. Paspoortvrij verkeer wordt geregeld door de Schengen-zone, niet door het EU-lidmaatschap zelf. Zelfs bij een historisch vergaand partnerschap zou Canada de eigen grenscontroles gewoon behouden.

Hoewel Europa snakt naar Canadese grondstoffen en Canada kan profiteren van Europese investeringen, blijft een Canadees EU-lidmaatschap een illusie. Intensivering van de handel via verdragen zoals CETA is logisch, maar de Canadese realiteit blijft Noord-Amerikaans. Vroeg of laat zal ook in Washington het gezond verstand weer bovendrijven, al kan dat nog wel even duren.

Wie durft toe te geven dat handel met Iran broodnodig is?

De inkt van het pas gesloten Atoomakkoord tussen het Westen en Iran is nog niet opgedroogd of diverse landen staan alweer klaar om zaken te doen met het land. Iran heeft immers 80 miljoen inwoners waarvan meer dan de helft jonger is dan 30 jaar. Het land is vrij stabiel. Er is geen Islamitische Staat die aan de deur staat te rammelen noch kent het land humanitaire rampen of burgeroorlogen. Inmiddels zijn de Oostenrijkers, Belgen en Duitsers al op handelsmissie naar de streng Islamitische republiek gegaan om deals te sluiten. De vraag naar westerse producten in het land is groot. De over het algemeen jonge Iraniërs reizen veel en dus komen ze veel in aanraking met diezelfde Westerse producten, die vele malen beter zijn dan hun Iraanse imitaties. Het Westen ondertussen lijkt even door de vingers te kijken. Niemand die klaagt over plagiaat of namaak artikelen. Er is immers geld te verdienen. Logisch!

Deze week moet de Amerikaanse president Barack Obama het Amerikaanse Congres en Huis van Afgevaardigden overtuigen van het nut van het Atoomakkoord. Obama doet dat met het dreigen met een nieuwe oorlog als de deal wordt afgeketst. Zo iets werkt altijd goed in de VS: “Er komt een Derde Wereldoorlog als jullie dit akkoord niet goedkeuren”. Niemand in de VS zit te wachten op een Derde Wereldoorlog, die vrijwel zeker het einde van het bestaan van de mensheid in zijn huidige vorm zal betekenen. Zoveel wapentuig is er inmiddels in omloop. Zoveel gekken in de wereld zitten aan knoppen, of kunnen daar bij. Niemand zal die verantwoording willen dragen en dus zal het Amerikaanse Congres (en later dus het Huis van Afgevaardigden) akkoord gaan met de deal. Handel drijven met Iran mag weer!

Is het de gematigde leider Rohani die heeft gezorgd voor deze omslag? De nieuwe leider van Iran nam het stokje over van Ahmedinnejad. De oud-burgemeester van Teheran voerde immers een keihard anti-Amerika bewind. Alles uit het Westen was een vloek en die vloek was de schuld van Amerika. Dat was immers de grote agressor. Ahmedinejad voorzag dat de VS eerdaags korte metten zouden gaan maken met hem en zijn politieke vrienden en dus kwam er een atoomprogramma. Formeel om er energie uit te halen. Maar in het Westen geloofde men daar helemaal niets van. Iran zou bezig zijn met de ontwikkeling van een atoombom. En een moslim met een atoombom is geen fijne gedachte voor het Westen en dus kwamen er sancties. Iran leek nauwelijks te lijden onder de sancties, zo liet NOS-correspondent Thomas Erdbrink in zijn documentaire ‘Onze man in Teheran’ zien. Het Westen zag in dat nog strengere sancties niets uit haalden en bovendien kwam er met Rohani een president waarmee te praten viel. Twee weken geleden sloten het Westen en Iran het inmiddels wereldberoemde Atoomakkoord. Onder strenge voorwaarden werden de sancties tegen Iran opgeheven; er mocht weer handel worden gedreven met het land.

Maar de truc is eigenlijk de snelheid waarmee dat akkoord tot stand is gekomen. Waarom ineens nu? Waarom zo’n haast? Het antwoord ligt ‘m in de stabiliteit van het land. Iran kent geen burgeroorlogen en geen politieke onvrede. In vergelijking met zijn buurlanden is Iran haast letterlijk een oase van rust. De bevolking is over het algemeen Westers georiënteerd, relatief jong en steeds meer jongeren hebben geld te besteden. Dat geld besteden ze maar al te graag aan Westerse producten. Een ideaal land dus om zaken mee te doen. Maar het Westen heeft eigenlijk veel meer te winnen bij deze deal dan alleen maar het openen van een markt. Die waarheid zit in de grond en heet olie. Immers wordt het voor het Westen steeds moeilijker om olie te halen uit traditionele landen als Syrië, Libië en Irak. U weet wel, datzelfde Irak dat door de Amerikanen met veel trompettergeschal en tromgeroffel is binnen gevallen omdat het land zou beschikken over massavernietigingswapens. Een moslim die over massavernietigingswapens kan beschikken is geen fijne gedachte bij het slapengaan en dus moest het Irakese regime wijken. Wat er werkelijk achter de inval in Irak schuilde was de dorst naar Irakese olie. En dat is met Iran precies zo. Het gaat om de Iraanse olie, nu dat terreurbeweging Islamitische Staat een steeds steviger voet aan de grond krijgt in Syrië, Libië en Irak. Het wordt simpelweg te gevaarlijk om daar nog olie vandaan te halen. Bovendien wordt met de aankoop van olie uit die landen indirect (en soms direct) en strijd van Islamitische Staat gesteund. Rusland is ook geen fijne handelspartner meer, nu dat land het geld uit het Westen gebruikt voor ordinair landjepik in buurlanden Georgië en Oekraïne. Bovendien zijn de Russen in hoog tempo bezig hun wapenarsenaal te moderniseren. Ook met geld uit het Westen. Het Westen wordt dus steeds verder in het nauw gedreven omdat het nog altijd weigert geld te steken in alternatieven voor olie. Het creëert dus zijn eigen problemen maar lost ze niet op. Alle redenen dus om Iran een aai over de bol te geven en driewerf ‘sorry’ te zeggen. Wij willen weer handel met jullie drijven. Nee, wij willen het niet. We moeten. We kunnen niet anders want anders droogt onze olieplas op en wij weigeren in het Westen nog altijd te investeren in alternatieve energiebronnen omdat we dat een te links verhaal vinden.

Maar wie durft dat toe te geven?