Alleen positiviteit kan links terugbrengen aan de top

Na opnieuw een teleurstellende verkiezingsuitslag voor de linkse partijen is de roep om herbezinning luider dan ooit. Waar de VVD nauwelijks is afgestraft voor het laten vallen van een kabinet en vervolgens moeiteloos flirtte met radicaal-rechts, moest GroenLinks-PvdA wederom een harde klap incasseren. De fusie van beide partijen, ooit gepresenteerd als een noodzakelijke bundeling van progressieve krachten, leek veelbelovend. Een gezamenlijke lijst, een ervaren leider in Frans Timmermans en een grotendeels gedeelde ideologische basis moesten links terugbrengen aan de top. Toch bleef het resultaat uit. De nieuwe partij verloor opnieuw terrein en moest, net als in 2017, een deel van haar organisatie inkrimpen.

Wat ging er mis? Een deel van het antwoord ligt misschien niet in de inhoud, maar in de toon. Waar D66-leider Rob Jetten tijdens de campagne positiviteit en toekomstlust uitstraalde, bleef GroenLinks-PvdA steken in waarschuwingen over klimaat, ongelijkheid en de staat van de wereld. Jetten, die onverwachts mocht deelnemen aan het RTL-debat nadat Geert Wilders verstek liet gaan, greep zijn kans. Hij sprak niet over wat níet kon, maar over wat volgens hem wél mogelijk was. Zijn plan om “tien nieuwe steden” te bouwen om de woningnood op te lossen was op z’n minst ambitieus, waarschijnlijk onuitvoerbaar, maar het bood wel iets wat veel kiezers misten: hoop.

Die hoop bleek aanstekelijk. D66 presenteerde zich als de partij van de verbeelding, met grootse plannen en geloof in eigen kunnen. Jetten geloofde hoorbaar in zijn boodschap. Zijn “Het kan wél!” deed denken aan Barack Obama’s “Yes, we can.” Beide uitspraken zijn even eenvoudig als effectief. Ze spreken het verlangen aan naar perspectief en vertrouwen in de toekomst.

Links daarentegen lijkt dat perspectief al jaren kwijt. De toon is vaak defensief, moralistisch en zwaar. De wereld gaat kapot, het klimaat is onherstelbaar, ongelijkheid groeit — en alleen links begrijpt hoe erg het is. Maar kiezers weten dat al lang. Wat ze missen, is een verhaal over hoe het beter kan. Een verhaal dat niet vertrekt vanuit angst, maar vanuit geloof in vooruitgang.

Dat is geen pleidooi voor luchtfietserij. Positiviteit is niet hetzelfde als oppervlakkigheid. Het betekent dat je mensen aanspreekt op hun hoop in plaats van hun wanhoop. Diederik Samsom deed dat in 2012 met succes, Obama won er verkiezingen mee, en Jetten haalde er recent zijn politieke wederopstanding uit. Het zijn voorbeelden van leiders die niet negeerden wat er misging, maar die bovenal geloofden dat het beter kon — en dat geloof overdroegen op anderen.

Linkse partijen hebben die toon verloren. Ze laten zich te vaak definiëren door protest en verontwaardiging. Acties waarbij kunstwerken worden beklad of snelwegen worden geblokkeerd, versterken het beeld van een beweging die vooral “tegen” is. Natuurlijk is verzet tegen onrecht nodig, maar zonder positief alternatief blijft het steken in morele superioriteit.

De uitdaging voor links ligt dus niet in het programma, maar in de houding. In plaats van voortdurend te benoemen wat er fout gaat, moeten progressieve partijen laten zien hoe het beter kan — en waarom zij dat kunnen waarmaken. Niet afbreken, maar opbouwen. Niet klagen, maar inspireren. Alleen met een positief verhaal kan links haar geloofwaardigheid en aantrekkingskracht terugwinnen. De kiezer verlangt niet naar doemscenario’s, maar naar een toekomst waarin verandering mogelijk is. Het kán wél.

Baudetski’s maken handig gebruik van de huidige corona chaos

Er komen weer verkiezingen aan en dus moet er weer een persconferentie worden georganiseerd waar Mark Rutte kan worden geposteerd als staatsman. Als leider. Als licht in de duisternis. Als een soort Hannibal die de troepen over de heuvels vijandig gebied in leidt. VVD’er Mark Rutte mag weer iedere vier weken onze angsten wegnemen met… Tsja, met eigenlijk wat? Is er een plan? Is er een idee hoe we na bijna 2 jaar sukkelen het coronavirus eindelijk kunnen beteugelen, zodat we niet eer angstig hoeven te zijn voor elkaar? Is er een uitweg uit deze continue brij van bangmakerij voor een virus dat maar geen killervirus wil worden?

Excuses. De twee- of vierwekelijkse persconferenties worden natuurlijk gegeven omdat het aantal besmettingen stijgt. De R zit immers weer inde maand. De R van Rutte. Omdat we de zorg willen ontlasten gaan we allemaal weer een mondkapje dragen en verplicht huis werken. We geven elkaar geen hand of zoen meer. We houden anderhalve meter afstand en nemen alle coronamaatregelen in acht. Alleen om de zorg te ontlasten. De zorg, die de afgelopen 12 jaar door de VVD van Mark Rutte vakkundig is uitgekleed met het ontslaan van tienduizenden verpleegkundigen en het sluiten van ziekenhuizen, en het overlaten van de zorg aan de marktwerking. De zorg, waar de verpleegkundigen vanwege de hoge werkdruk en lage lonen massaal ontslag nemen om iets anders te gaan doen. Iets, wat beter betaalt en waar ze niet iedere vijf minuten een dreigtelefoontje krijgen van een aanhanger van Thierry Baudet.

Die Baudetski’s geloven namelijk niet in het bestaan van het coronavirus en bedreigen iedereen die dat wel doet simpelweg met de dood. Iedereen die anders denkt dan het fascistische partijprogramma van Forum voor Democratie (democratie, ha ha) moet verschijnen voor een door Baudetski’s bedacht Nürnberg Tribunaal om daar verantwoording af te leggen en vervolgens een kogel door het hoofd te krijgen. Afijn, het hele fascistische draaiboek wordt opengetrokken.

Corona heeft het land in tweeën gedeeld en dat komt nooit meer goed. Het Kabinet trad in januari dit jaar af vanwege de Toeslagenaffaire en door kleutergedrag van CDA en VVD zit er bijna een jaar later nog altijd geen nieuw Kabinet, dat beslissingen kan nemen. Baudetski’s en andere rechts extremisten maken handig gebruik van deze door Rutte zelf gecreëerde chaos en gaan helemaal los op iedereen die anders denkt dan zij. Het Kabinet staat erbij en kijkt ernaar. Het zijn geen moslims, maar blanke witte mannen en dus wordt er geen actie ondernomen. Hooguit wat gemompeld.

Het Kabinet en voornamelijk de VVD hoopt dat de coronacrisis nog lang voort duurt. Want in een crisis kan VVD’er Mark Rutte het land sussend toespreken en net doen alsof hij boven de partijen staat. Terwijl er geen idee is. Geen plan. Geen uitweg. Het hele draaiboek van eind 2020 herhaalt zich weer: Het herinvoeren van de mondkapjesplicht, de anderhalve meter afstand, gevolgd door een lockdown, avondklok en het sluiten van culturele evenementen en de horeca. Je kunt er de klok op gelijk zetten dat na de winter de coronamaatregelen weer worden versoepeld en we na de zomer van 2022 weer gaan praten over een lockdown met mondkapjesplicht (cola en frietsaus erbij?).

Misschien wordt het eens tijd dat we met het coronavirus gaan leren leven. Je kunt de maatschappij niet jarenlang onder controle houden. Je kunt niet de maatschappij wederom op slot gooien. Het coronavirus is een blijvertje. Wen er aan. Leer ermee om te gaan. Leer ermee te leven.

Het is onbegrijpelijk dat Mark Rutte wordt geprezen als staatsman

60 blikken cola, tomatensoep, pasta, pizza’s en ga zomaar door. Wanneer er een volledige afsluiting van Nederland komt is de schrijver van dit stukje voorbereid. Er is voor iets meer dan twee weken voorraad aan eten en drinken en schoonmaakmiddelen en verzorgingsproducten ingeslagen. Zelfs aan het ultieme blonde genot (bier) is gedacht. Laat die ‘lockdown’ – want een goed Nederlands woord hebben we er blijkbaar niet meer voor – maar komen!

Sinds het begin van de coronacrisis, de eerste uitbraak op 27 februari 2020 in Tilburg, gonst het in de media al dat er een mondkapjesplicht moet komen. In iedere krant en in ieder televisieprogramma werd er wel een epidemioloog opgevoerd (wat heeft dit kleine landje toch plotseling veel epidemiologen!) die allemaal om het hardst om een mondkapjesplicht riepen. Nu die mondkapjesplicht er eindelijk aan zit te komen is het blijkbaar nog steeds niet voldoende, en roepen de epidemiologen om een avondklok en zelfs een totale afsluiting van het land: een ‘lockdown’. Een  ‘lockdown’ is een term die rechtstreeks uit Hollywood komt overwaaien en komt er feitelijk op neer dat wekenlang niemand zich op straat mag begeven. Iedereen moet thuis zitten afwachten totdat de regering zegt dat we weer de straat op mogen.

In Denemarken, Nieuw Zeeland en op IJsland werkten de maatregelen al. Vooral Nieuw Zeeland nam al vroeg maatregelen. Het hele land ging vier weken dicht en zelfs havens en vliegvelden werden gesloten. Niemand mocht het land nog in of uit. Het resultaat: Op een inwoneraantal van 5 miljoen waren er slechts 25 dodelijke slachtoffers te betreuren. Nieuw Zeeland investeerde in zorg, zorgde op tijd voor voldoende beschermingmiddelen en voor een duidelijke communicatie. Nieuw Zeeland heeft – net als Finland – al jaren een strategische voorraad aan levensmiddelen en medische hulpmiddelen,die in geval van nood kan worden aangesproken. De rigoureuze aanpak van premier Jacinda Ardern zorgde er niet alleen voor dat het land al bijna een half jaar virusvrij is; de aanpak zorgde ook voor een monsteroverwinning van Arderns Labour Partij, zusterpartij van de Partij van de Arbeid. Niet eerder won de Labour Partij zoveel stemmen dat het alleen zou kunnen regeren. De verwachting is overigens dat Labour de Groenen meenemen in hun coalitie.

Dat Nieuw Zeeland virusvrij is, is ook internationaal opgevallen. Waar in de hele wereld halfslachtige maatregelen werden genomen, ging Nieuw Zeeland een maand helemaal dicht. De Nieuw Zeelandse aanpak wordt wereldwijd geroemd maar vrijwel geen enkel land wil die aanpak overnemen. In de plaats daarvan worden er halfslachtige maatregelen genomen die na een paar weken plotseling weer worden versoepeld en een paar weken daar weer na worden aangescherpt. Waar Ardern slagvaardig te werk ging, is de rest van de wereld vooral druk met zichzelf bezig.

Hier in Nederland moeten we het doen het zwalkende beleid van het huidige Kabinet Rutte III, een miljarden aan belastinggeld kostend project dat het daadwerkelijke probleem niet oplost. De peperdure maatregelen kosten zelfs zoveel geld, dat kinderen die nu nog verwekt moeten worden straks worden geboren met een megaschuld die ze hun hele leven met zich mee moeten sleuren. Voor kinderen waarvan de ouders elkaar nu niet eens kennen, en straks worden verwekt en ter wereld komen, geldt hetzelfde.

Nederland bezuinigde jarenlang intensief op de zorg. Liefst 7 ziekenhuizen werden gesloten of werden failliet verklaard. Voorbeelden zijn het Slotervaart Ziekenhuis in Amsterdam en de IJsselmeer Ziekenhuizen in Lelystad en Emmeloord, en het Bronovo in Den Haag. Het personeel dat daar werkte – alles bij elkaar meer dan 10.000 mensen aan verplegend personeel – werd ontslagen en moest op zoek naar ander werk. Plotseling zijn die mensen nu weer keihard nodig. Plotseling hebben we weer capaciteit te kort. Hoofdschuldige van de sluitingen van eerder genoemde ziekenhuizen: de door de VVD uitgevonden marktwerking in de zorg, waardoor zorgverzekeraars veel teveel zeggenschap hadden over die ziekenhuizen.

Toch wordt VVD’er Mark Rutte geroemd om zijn aanpak. Wat een geweldige staatsman is het toch, krijst vriend en vijand. Halfslachtig beleid en het afbreken van de zorgcapaciteit worden hem door de gemiddelde Nederlander niet aangerekend. Het dan weer strenger maken, dan weer soepeler maken van het beleid begint de gemiddelde Nederlander – waaronder de schrijver van dit stukje – ook geestelijk parten te spelen. Er mag meer niet dan wel en een uitzicht op een einde van al die maatregelen is er vooralsnog niet. Daar waar Jacida Arnern het Nieuw Zeelandse volk een perspectief en een uitweg bood; een lichtpuntje aan het einde van de tunnel,daar blijft de staatsman Mark Rutte zwalken tussen het stutten van bedrijven die voorafgaand aan de coronacrisis nog bulkten van het geld, en de Nederlandse bevolking die maar geen perspectief wordt gebonden.

Al jaren is de grootste kritiek op Mark Rutte dat hij geen visie heeft. Hij heeft geen idee waar hij het land naar toe wil leiden. Dat ligt enerzijds aan het indekken van zichzelf voor monsters als Wilders en Baudet, maar zeker ook aan het gebrek aan ideeën.

Het is onbegrijpelijk dat Mark Rutte wordt geprezen als staatsman.