Problemen bij GroenLinks belichamen de problemen van heel links

GroenLinks wordt door de parlementaire pers gezien als de grootste verliezer van de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. De Groenen konden geen vuist maken tegen de linkse ruzie, tussen SP en PvdA, die uiteindelijk glansrijk werd gewonnen door de PvdA. Partijleider Jolande Sap kwam met haar boodschap bijna niet tussen de twee kemphanen Roemer en Samsom, terwijl ze bij tijd en wijlen best een goed verhaal had. Het leek de kiezer allemaal niet te boeien en dus schoot GroenLinks omlaag van 10 naar 3 zetels, waarna het uiteindelijk door de linkse lijstverbinding toch nog een zetel van de PvdA kreeg, zodat de schade nog een klein beetje beperkt bleef. Toch is het verlies groot bij de Groenen en partijleider Sap verbond hier haar conclusie aan; moedig bood ze aan op te stappen, maar de partijleiding gaf haar het vertrouwen. Gisteren werd dat vertrouwen omgezet in een duwtje buiten de boot; door een smerig spelletje met de parlementaire pers lekte zogenaamd een persbericht naar buiten, dat de partijleiding helemaal geen vertrouwen meer had in Sap en ze kon alsnog het pand verlaten. Hoofdverantwoordelijke voor dit spel was GroenLinks-voorzitter Heleen Weening; brokkenpiloot van het eerste uur en eigenlijk niet capabel om leiding te geven aan welke organisatie dan ook. Weening verbond uiteindelijk haar conclusies aan de hele poppenkast en vertrok vandaag alsnog; ze nam het hele bestuur van GroenLinks mee.

GroenLinks maakte de laatste tijd veel fouten: meedoen aan de missie naar Kunduz, meedoen aan het Kunduzakkoord waarmee het feitelijk het rechtse rampkabinet Rutte-Wilders steunde en het inperken van de mediavrijheden (GroenLinks steunde de PVV in een voorstel de NOS te verbieden om haar websites te exploiteren) vielen niet goed bij de achterban. Gekibbel om de tweestrijd tussen Sap en Tofik Dibi deden GroenLinks uiteindelijk de das om. Ook hier weer een discutabele rol voor Heleen Weening, die Dibi tot op de grond toe afbrandde. Daar, waar zowel PvdA als CDA meteen over gingen op het houden van lijsttrekkersverkiezingen: laat de leden maar speken. Weening bepaalde anders: zij wees Sap aan als partijleider en vond zichzelf daarmee belangrijker dan de 25.000 leden.

Kijkend naar het spel bij GroenLinks deed me herinneren aan het vuile spel dat is gespeeld met de meest fatsoenlijke man van Nederland: Job Cohen. Ook rond hem werd een val opgebouwd. Het spel rond Cohen is net zo fout gespeeld als het spel rond Sap; het lukte Cohen niet om minister-president te worden. Voor die functie had de PvdA hem nu juist uit Amsterdam naar Den Haag gehaald, waarna ze hem volledig onvoorbereid de politieke arena in smeten. De afloop is bekend: Cohen redde het niet en moest onder druk van zijn fractie, aangevoerd door het gefrustreerde konijn Frans Timmermans, vertrekken. Timmermans was hevig verbouwereerd nadat door toedoen van de PVV diverse hoge functies aan zijn neus voorbij waren gegaan: commissaris van de Koningin in Limburg (ging naar het CDA), burgemeester van Maastricht (ging naar de VVD) en een hoge post bij de EU (ging uiteindelijk naar en Fin). Ook de burgemeesterpost van de meest linkse stad van Nederland, Nijmegen, ging niet naar de PvdA’er Sharon Dijksma, maar naar het CDA. Volgens Timmermans moest Cohen hiervoor bloeden en hij lekte een e-mail, waarin hij zijn zorgen uitte over de staat van de PvdA in de peilingen. Timmermans zag blijkbaar ook zijn baantje als Kamerlid aan zijn neus voorbij gaan en dat liet hij toch niet gebeuren. Als beloning maakt de Limburger nu wel kans op de post van minister van Buitenlandse Zaken.

Voor mij is GroenLinks nou juist niet de verliezer van de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. De grootste verliezer van de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen is met afstand de SP; die waanden zich al in hogere sferen. Emile Roemer dacht al minister-president te zijn en de SP dacht al de grootste partij van Nederland te zijn, voordat de verkiezingen goed en wel waren gehouden. De wedstrijd was al gewonnen, voordat het goed en wel was begonnen. Het was Emile Roemer, die al buitenlandse gasten ontving en het was Renske Leijten, die zich al minister van Economische Zaken waande, terwijl de verkiezingen nog moesten worden gehouden. Ondertussen kon geestelijk vader Jan Marijnissen niet hard genoeg trappen tegen de PvdA, waarna de SP-leiding een inschattingsfout maakten en die fout heette Diederik Samsom. De SP stortte ineen en van de 38 zetels in de peilingen bleven er maar 15 over. Geen minister-president, geen minister. Niet de SP, maar de PvdA ging onderhandelen met de VVD. De enige reactie van Roemer was als een verwend krijsend kind uithalen naar die vervloekte PvdA; dezelfde PvdA waarmee hij een half jaar eerder nog gebroederlijk op een podium in Nijmegen stond. Maar het was de SP, die in juni onder druk van diezelfde peilingen al de VVD belde, om diezelfde onderhandelingen te starten, nog vóór dat de verkiezingen goed en wel waren begonnen. Het was Roemer, die al ministerslijstjes begon samen te stellen.

De problemen bij GroenLinks staan niet op zichzelf. Ze belichamen de problemen op de gehele linker flank van het politieke spectrum. Het lukt links maar niet om een vuist te maken; het lukt links niet om samen te werken en zichzelf te organiseren tegen het steeds verder oprukkende rechts in Nederland. Goed, de stormachtige opkomst van de PVV, c.q. het populisme is even gestopt, maar als Rutte en Samsom de komende regeerperiode net als Bos en Balkenende rollebollend over straat gaan en/of hun periode van 4 jaar niet helemaal en volledig tot op de laatste dag afmaken, dan komt de PVV, c.q. het populisme net zo hard weer terug. De kiezers die nu massaal op de PvdA hebben gestemd, rennen dan weer terug naar de populistische SP en dan is de PvdA voorlopig klaar. Dat probleem wordt op links onvoldoende onderkend, omdat het op links barst van de ego’s. Niet alleen Heleen Weening heeft zo’n enorm ego, dat ze het partijkantoor in Utrecht bijna niet meer in past; ook Roemer en Samsom kunnen maar niet met elkaar door een deur. Het lukt niet om samen acties te organiseren; de bijeenkomsten in Leeuwarden en Nijmegen eerder dit jaar werden een flop, omdat PvdA’ers en GroenLinksers nauwelijks kwamen opdagen; de zalen waren overbevolkt met enthousiaste SP-leden. Een kleine twee maanden na het evenement in Nijmegen schoten de leden van GroenLinks het initiatief al af en weg was wederom die gedroomde linkse samenwerking.

Veel GroenLinksers grijpen nu naar het fusiemiddel: GroenLinks moet als ‘groen’ deel onderdeel uit gaan maken van de PvdA. Op zich geen slechte gedachte, gezien de beide partijprogramma’s, die vrij dichtbij elkaar liggen. Het probleem alleen is dat een fusie (ofwel een overname van GroenLinks door de PvdA) een noodgreep is en een noodgreep heeft zelden een positieve uitwerking. Daarnaast zou GroenLinks als onderdeel van de PvdA helemaal wegvallen tussen het geruzie tussen PvdA en SP; er zou geen aandacht meer zijn voor ‘groene’ politiek. Aan de andere kant moet GroenLinks in diezelfde 'groene agenda' steeds vaker haar meerdere erkennen in de Partij voor de Dieren, die een veel duidelijker boodschap heeft dan de Groenen. PvdA en SP zijn ongeveer uit hetzelfde hout gesneden, maar weigeren door de grootte van hun ego samen te werken. Geen SP’er zal ooit het partijkantoor van de PvdA in Amsterdam van binnen zien; geen PvdA’er past met zijn ego in het nieuwe partijkantoor van de SP in Amersfoort. De linkse samenwerking was er nooit geweest, is er niet en zal er op deze manier ook nooit komen. Het lukt links maar niet om het eens te worden en zolang ze het niet eens kunnen worden met elkaar, is de VVD de lachende derde.

Ik wens onze linkse broeders veel sterkte en succes toe met hun wederopstanding.

HET INPERKEN VAN HET AANTAL PARTIJEN IS EEN GOED IDEE

Tijdens de komende verkiezingen van 12 september aanstaande dingen er maar liefst 22 politieke partijen naar uw stem. Dat waren er 24, maar twee partijen mochten niet meedoen aan de verkiezingen omdat hun kieslijst niet in orde was of omdat de kandidatenlijst beperkt bleef tot slechts één rayon. Toch gaat het de laatste weken in de sensatie zoekende media eigenlijk maar om één ding: wordt het de rechtse Rutte of de linkse Roemer? De andere partijen komen in de media nauwelijks aan bod, of het moeten de mogelijk grote verliezers zijn: PvdA en CDA. Beide partijen strijden na een periode van betrekkelijke rust wederom om de twijfelachtige eer de kleinste partij van Nederland te worden. Net als ten tijde van het partijleiderschap van Job Cohen bij de PvdA en Maxime Verhagen bij het CDA. Cohen is inmiddels van het politieke strijdtoneel verdwenen en de rechtse Verhagen is niet meer verkiesbaar. Dus kwamen Samsom bij de PvdA en Van Hearsma Buma bij het CDA. Met de verkiezing van Samsom bij de PvdA leken de sociaaldemocraten weer mee te doen. Maar helaas: net als het CDA op rechts dreigt de PvdA op links te worden weggedrukt door de populistische SP. Samsom wil – net als destijds Jan Peter Balkenende – echter van geen wijken weten.

Toch is het goed dat het in de media eigenlijk alleen maar tussen twee partijen gaat: links de SP en rechts de VVD. Op dit moment lijkt de SP die wedstrijd met vlag en wimpel te gaan winnen, maar de liberalen weten ook niet van ophouden. De SP ligt in alle peilingen straatlengtes voor op alle partijen met het bijna ongeloofwaardige aantal van 37 zetels (het zijn er nu 15). De SP lijkt zich al warm te lopen voor de regeringsbankjes. Maar de tweestrijd tussen VVD en SP maakt wel weer een interessante discussie los, namelijk een aloude VVD-wens. En uw Opinie Paultje is het (en dat is nieuws!) deze keer helemaal met de VVD eens: het aantal Kamerzetels moet worden ingeperkt.

Want 22 politieke partijen is veel teveel van het goede. Goed, we leven in een democratie en we hebben recht op vrijheid van meningsuiting (welke ook nog maar beperkt is), maar 22 politieke partijen, waaronder een ouderenpartij gelieerd aan de PvdA, een dierenpartij gelieerd aan GroenLinks en een Piratenpartij gewoon veel te veel van het goede is. We hebben de SOPN, een afstammeling van de VVD en de Nieuwe Liberalen; eveneens een afstammeling van de VVD, met VVD-gedachtegoed. En last but not least, is er de good old PVV, een groep haatdragende anti-Islamisten die eigenlijk niets anders kunnen doen dan schelden, tieren, haat zaaien, boos worden op van alles en nog wat en onrust stoken, maar als het aan komt op verantwoordelijkheid nemen geven ze niet thuis. De PVV is in het gat gesprongen dat de LPF en ToN achterlieten, maar is er niet in geslaagd de het populistisch geroeptoeter om te zetten in daden. Eigenlijk zijn ze overal tegen; tegen Moslims en tegen Europa. Je kunt er als politiek helemaal niets mee. De PVV is een partij voor vooral bange mensen, die rechts denken. Datzelfde is de SP op links.

22 partijen is 22 keer subsidie, 22 keer partijen inschrijven en 22 keer door de kiescommissie heen. 22 partijen hebben – als ze allemaal in de Kamer komen – 22x kantoorruimte nodig, 22x computers en 22x medewerkers. 22 partijen hebben 22 verschillende meningen en dan kom je er tijdens een discussie gewoon niet meer uit. Dat wordt een chaos. De meest twijfelachtige reputatie gaan toch wel naar de Piratenpartij; een groep computerfreaks uit Duitsland die eigenlijk maar één ding wil: een vrij internet. Geen barrières meer; alles moet vrij te downloaden zijn, inclusief illegale torrent-sites, waarvan The Piratebay de meest bekende is. Verder hebben ze niets te melden; ook niet hoe Nederland het beste uit de crisis komt. Met een vrijer internet help je een land in crisis niet uit de brand. Als je stemt op de Piratenpartij dan ben je naar mijn bescheiden mening toch echt de weg kwijt.

Geheel naar de liberale leer moet Nederland eigenlijk toe naar een 4-partijenstelsel, zoals we dat kennen uit andere democratisch ingestelde landen als Duitsland, Frankrijk, Engeland, Australië en de Verenigde Staten… en zelfs het Europees Parlement! Het meest voor de hand liggende model is een stelsel met liberalen (VVD, PVV, SOPN, Nieuwe Liberalen), sociaaldemocraten (PvdA, SP, D66, 50+, Piratenpartij), christendemocraten (CDA, ChristenUnie, SGP) en Groenen (GroenLinks, PvdD). De rest sluit zich daar maar bij aan. Dat zou het ideale model zijn en alleen op die manier houd je overzicht over het steeds verder versnipperde politieke landschap. Het is in dat model nog steeds mogelijk om een eigen politieke partij te starten, maar eenmaal in de Kamer wordt je ingedeeld bij één van de vier groepen liberalen, sociaaldemocraten, christendemocraten of groenen. Die groep heeft één leider en dat is de grootste partij van die groep. Nu is dat nog de PvdA; na de verkiezingen van 12 september is dat vrijwel zeker de SP. In dit model kun je makkelijker coalities smeden, want je krijgt dan alleen coalities tussen groepen en niet meer tussen partijen. Je krijgt bijvoorbeeld, zoals in Duitsland, een coalitie tussen Christendemocraten en Liberalen. Dus tussen VVD/PVV/SOPN/Nieuwe Liberalen en CDA/ChristenUnie/SGP. Of, zoals in de Duitse deelstaat Noordrijnland Westfalen, tussen Sociaaldemocraten (PvdA, SP, D66, 50+, Piratenpartij) en Groenen (GroenLinks, PvdD). Het wordt allemaal veel overzichtelijker en ellenlange formatiebesprekingen blijven uit. In landen die dit systeem hanteren duren formatiepogingen nooit langer dan een paar weken; waar in België de formatiebesprekingen bijna 2 jaar duurden en in Nederland in diezelfde 2 jaar nog geen kabinet het volhoudt. Al die praktijken behoren in het nieuwe model tot het verleden en regeren wordt makkelijker, omdat er een veel breder draagvlak is voor het te voeren beleid.

Het is opmerkelijk dat een plan als deze van de VVD af komt. De VVD is toch een partij met een liberaal gedachtegoed; vrijheid-blijheid, eigen auto eerst. Het probleem is alleen dat de VVD, hoe moedig het idee ook is, dit verhaal nooit van zijn leven krijgt gerealiseerd. In Nederland hechten we nogal aan onze vrijheid van meningsuiting en een idee als deze wordt door de gemiddelde Nederlander toch gezien als inperking van de vrijheid (van meningsuiting). In een land waar schelden, tieren, haat zaaien, discrimineren en schreeuwen worden gezien als grondrechten is een dergelijk idee van de grond krijgen vrijwel onbegonnen werk. Bovendien vergt een idee als deze een wijziging van de Grondwet en een wijziging van de Grondwet kan alleen bij unanimiteit van stemmen. Voor de PVV’ers onder ons: dat betekent dat alle politieke partijen het met deze wijziging eens moeten zijn, want anders gaat het hele feest niet door. Vooral de PVV en SP zullen hier tegen zijn. Zij zijn momenteel immens populair en het plan zal door hen worden uitgelegd als een verkapte manier om hen het zwijgen op te leggen. Het plan is dus bij voorbaat al kansloos (en in dat licht is het natuurlijk eenvoudig om het met een VVD-plan eens te zijn), al moet het leiden tot een efficiëntere overheid; in dit geval een efficiëntere Tweede Kamer.

Tot slot nog een woordje aan de VVD-partijtop: geniet er maar even van, want Opinie Paultje is doorgaans niet erg VVD-gezind.