De asielmachine draait overuren terwijl Nederland langzaam armer wordt

 Afgelopen week verscheen opnieuw een rapport van het Centraal Planbureau waaruit blijkt dat de ongelijkheid in Nederland verder toeneemt. Opnieuw bleek dat vermogens steeds schever verdeeld raken, dat rijkdom zichzelf versterkt en dat de kansenongelijkheid groeit. Wie veel bezit, krijgt er vrijwel automatisch meer bij. Wie weinig heeft, ziet de kosten van het dagelijks leven sneller stijgen dan het inkomen kan bijhouden. Het zijn geen incidenten meer, maar structurele ontwikkelingen die de fundamenten van de samenleving aantasten. Maar Nederland had het liever over asiel.

Dat is inmiddels het patroon. Terwijl boodschappen onbetaalbaar worden, jonge stellen geen woning meer kunnen kopen en steeds meer Nederlanders iedere maand moeten puzzelen om rond te komen, blijft het publieke debat gevangen in een eindeloze herhaling van dezelfde culturele en migratievraagstukken. Demonstraties tegen azc’s halen moeiteloos alle talkshows, terwijl een rapport over groeiende economische ongelijkheid nauwelijks een voetnoot waard lijkt.

Dat is geen toeval. Het is het resultaat van een politieke keuze. Nederland telt inmiddels acht partijen die zichzelf profileren als hard op asiel. Acht partijen die dagelijks verklaren dat migratie hét grote probleem van Nederland is. Acht partijen die sinds 2017, in wisselende samenstellingen, beschikken over een comfortabele meerderheid in zowel de Eerste als de Tweede Kamer. Wie werkelijk gelooft dat asiel de allesoverheersende crisis van Nederland is, zou verwachten dat er na bijna tien jaar politieke dominantie ten minste een samenhangend beleid zou liggen.

Maar dat is er niet. In plaats daarvan zien we ruzies, afsplitsingen, ingestorte coalities en zelfs partijen die tegen hun eigen wetsvoorstellen stemmen. Niet omdat oplossingen onmogelijk zijn, maar omdat het onderwerp politiek veel te waardevol is geworden om echt op te lossen. Asiel is geen dossier meer; het is een verdienmodel. Zolang de crisis blijft bestaan, blijft ze bruikbaar voor campagnes, talkshows en verkiezingsretoriek.

Ondertussen blijft de echte crisis grotendeels buiten beeld. Want buiten de televisiestudio’s groeit de ongelijkheid in een tempo dat jarenlang ondenkbaar leek in Nederland. De kosten van levensonderhoud zijn voor veel huishoudens explosief gestegen. Een week boodschappen is voor steeds meer gezinnen een financiële aanslag geworden. Jongeren stellen hun kinderwens uit omdat wonen, energie, kinderopvang en dagelijkse kosten simpelweg te duur zijn geworden. De middenklasse brokkelt langzaam af terwijl bezitters van vermogen hun rijkdom vrijwel onaangetast zien doorgroeien.

Zelfs het CPB zegt inmiddels openlijk wat jarenlang werd ontkend: het Nederlandse belastingstelsel versterkt die ongelijkheid. Vermogen wordt relatief mild belast, fiscale constructies beschermen de hoogste inkomens en rijkdom genereert vanzelf nieuwe rijkdom. Geld maakt geld, terwijl arbeid steeds zwaarder wordt belast.

Dat is geen natuurverschijnsel. Het is beleid. Vooral de VVD heeft die koers de afgelopen zestien jaar vormgegeven. Ironisch genoeg blijft diezelfde partij ondertussen praten over een “Haagse herverdelingsmachine” alsof Nederland gebukt gaat onder overdreven nivellering. De werkelijkheid is precies andersom. Als er één machine permanent draait in Den Haag, dan is het de machine die vermogen beschermt, belastingvoordelen doorsluist naar de bovenlaag en economische ongelijkheid verder verdiept.

En terwijl die economische scheefgroei toeneemt, blijft een groot deel van de media meebewegen in dezelfde politieke tunnelvisie. Dagelijkse talkshows nodigen steevast dezelfde politici uit om opnieuw over asiel te praten, terwijl fundamentele economische problemen amper worden uitgediept. De groeiende kloof tussen arm en rijk krijgt zelden de urgentie die ze verdient. Alsof een samenleving waarin steeds meer mensen financieel verdrinken minder gevaarlijk is dan een paar honderd extra asielzoekers.

Dat voortdurende afleidingsspel heeft gevolgen. Want hoe meer tijd en politieke energie naar culturele paniek gaat, hoe minder aandacht er overblijft voor bestaanszekerheid, volkshuisvesting, zorg en kansenongelijkheid. Extreemrechts presenteert zich graag als stem van “de gewone Nederlander”, maar wanneer het gaat over betaalbare woningen, hogere lonen of eerlijke vermogensbelasting, blijft het opvallend stil.

Dat is ook logisch. Het aanpakken van ongelijkheid vraagt keuzes die botsen met de belangen van vermogenden, aandeelhouders en grote bedrijven. Veel eenvoudiger is het om de woede van kiezers te richten op migranten, linkse partijen of “de elite”, terwijl ondertussen precies die economische elite buiten schot blijft.

De tragiek is dat steeds meer Nederlanders dat spel beginnen te betalen met hun toekomst. Niet omdat Nederland arm is geworden, maar omdat rijkdom steeds ongelijker wordt verdeeld. De vraag is allang niet meer óf de ongelijkheid groeit. De vraag is hoeveel ongelijkheid Nederland nog accepteert voordat de sociale samenhang definitief breekt.

En zolang het publieke debat volledig opgeslokt blijft door de asielmachine, hoeft niemand in Den Haag die vraag echt te beantwoorden.

Nederland is VVD-moe

Nederland is VVD-moe

In de tweede helft van 2019 leek het wel alsof het hele land plat lag: de boeren, bouwers leraren, het zorgpersoneel en de huisartsen staakten. Daarbij ging het er niet altijd zachtzinnig aan toe. Autowegen werden geblokkeerd, de deur van het Groningse provinciehuis werd ingebeukt, het Malieveld omgeploegd en gekozen volksvertegenwoordigers werden met de dood bedreigd. Anno december 2019 vertkeert het land in een totale chaos. Door diverse belastingverhogingen is het eten peperduur geworden en via een intelligent systeem meende de Belastingdienst fraudeurs op te kunnen sporen. Achteraf bleken die frauderus helemaal geen frauders, en de intelligente computer van de overheid een racist. Ook moesten RTL Nieuws en Trouw uitvissen dat er bij een Nederlands bombardement op Syrië liefst 70 burgerdoden waren gevallen. Het aantal gevallen ministers tijdens het Kabinet Rutte 3 kwam op acht.

Wat gaan we doen aan deze chaos? Wie kalmeert de boze Nederlander? Wie houdt de boel als een Vader des Vaderlands bij elkaar? Wie komt met een visie waardoor de rust in de samenleving weer terugkeert?

In ieder geval niet Rutte en de VVD. Na tien jaar Rutte ligt het land er financieel misschien goed bij, maar de onrust in de samenleving is alleen maar toegenomen. Het kasboekje en de boekhouding van de Nederlandse Staat zijn prima op orde. De staatsschuld liep terug van een schrikbarende 69% in 2010 naar 41% in 2019. Ondertussen komt er meer belastinggeld binnen waardoor het geld in Den Haag tegen de plinten klotst. Ieder jaar op Prinsjesdag kan het Kabinet in een juichstemming met een feestbegroting. Er was zelfs zoveel geld over dat er 7 extra jachtvliegtuigen zijn gekocht en de samenweking met België om gezamenlijk 5 nieuwe duikboten te kopen is stopgezet. Die duikboten kunnen we zelf wel financieren.

Maar met de financiële juichstemming komt dus ook de maatschappelijke onrust. Want de VVD mag Nederland financieel op de rit hebben; er zijn veel maatschappelijke vraagstukken waarvoor de liberalen terugdeinzen. Ze kijken weg en hebben er liever niet over, want op deze vlakken ontbreekt werkelijk elke visie. Goed, Rutte nam de tijd om de Gele Hesje en boze boeren aan te horen. Maar met een oplossing kwam hij niet. Bang geworden door de opstomende concurrenten op rechts, Forum voor Democratie en de Partij voor de Vrijheid, wil Rutte zijn handen niet branden aan een oplossing voor de klimaatverandering, boze boeren, zorgmedewerkers en bouwvakkers. Dit maakt FvD en PVV overigens alleen maar nog sterker, want zij kunnen nu roepen dat de VVD een partij zonder visie is. En dat is ook zo.

Behalve dan wanneer de BV Nederland moet worden geholpen. Toen de belastingen omlaag moesten voor superrijken en multinationals waar het geld toch al tegen de plinten klotste, stond de VVD vooraan in de rij om te krakelen dat doe belastingverlagingen alleen maar banen zouden opleveren. Wie naar de statistieken over de afgelopen 40 jaar kijkt, ziet dat de economie sinds die tijd flink is gestegen, maar de lonen niet of nauwelijks. Mensen die toch al veel geld hadden, zijn er in die tijd alleen maar op vooruit gegaan.

Nederland is Rutte moe. Rutte doet er in 2020 goed aan om tegen Nederland te zeggen dat hij geen nieuwe termijn als minister president gaat vervullen. Doet hij dat wel, dan vergaat hem hetzelfde lot als Jan Peter Balkenende, die ook één termijn te lang is doorgegaan en daarmee zijn partij het CDA in een diepe crisis stortte, die het CDA eigenlijk nog steeds niet te boven is. Een voorspelling voor het jaar 2020 lijkt dan ook dat de verkiezingen voor 2021 (en dat is sneller dan je denkt) zullen gaan tussen de combinatie PVV/FvD op rechts en de PvdA op links. Wil Rutte nog een leuke politieke carrière dan zal hij in 2020 de aftocht moeten blazen. Als hij dat doet, dan kan hij vrijwel in elke hoge Europese of internationale functie aan de slag.

Het vaste contract wordt met uitsterven bedreigd

De economie trekt aan. Met dat goede nieuws sluiten VVD en PvdA hun samenwerkingsverband af. De kiezer beloonde de VVD voor die fantastische prestatie en maakte de liberalen wederom de grootste partij van het land. Opmerkelijk genoeg strafte de kiezer de PvdA juist af, terwijl de sociaaldemocraten toch ook debet waren aan de weer opkrabbelende economie. Het gevolg van deze afstraffing is wel dat het nieuwe Kabinet een vooral economisch en rechts kabinet wordt. Naast het belachelijke CDA voorstel om iedereen verplicht het Wilhelmus te laten zingen betekent een rechts kabinet vooral rechtse keuzes. Ontslagrecht zal worden versoepelden het door de PvdA zwaar bevochten Sociaal Akkoord wordt gesloopt. Dat houdt in dat arbeidscontracten soepeler worden.

De werkgelegenheid groeit, maar het aandeel werkenden met een vast contract is opnieuw gedaald, naar 60% (bron: CBS). Na de bouw, zorg, IT en posterijen doet maaltijdbezorger Deliveroo een duit in het zakje: Alle bezorgers moeten geleidelijk worden vervangen door ZZP’ers. De Britse internetdienst wil haar bezorgers nog maar 5 euro per afgeleverde maaltijd betalen, in plaats van een duur uurloon dat begint bij pl/min. 7 euro. Het initiatief lijkt een voortzetting van een trend die al langer gaande is: personeel in vaste loondienst wordt massaal ontslagen en via een achterdeurconstructie weer als zelfstandige aangenomen. Voordeel voor de werkgever: geen doorbetaling bij ziekte of zwangerschap, geen vakantiegeld, geen doorbetaling bij vakantie- en/of feestdagen en voortaan alleen nog maar prestatieloon (wat lager is dan een uurloon). Vaste contracten zijn alleen nog maar weggelegd voor hoger opgeleid- en technisch personeel. Hiervan lijkt vooral middelbaar en lager geschoold personeel de dupe te worden. Zij zijn minder goed in staat te onderhandelen en bovendien moet van het prestatieloon ook nog een verzekering worden aangeschaft en belasting worden betaald. Onmogelijk om onderaan de streep nog voldoende over te houden om van te leven. Toch is dat niet helemaal waar.

We zijn immers gewend aan het verschijnsel “eigen rijder”; een vrachtwagenchauffeur die zichzelf (al dan niet met vrachtwagen) verhuurt aan ieder transportbedrijf dat werk voor hem/haar heeft. De “eigen rijder” is een verschijnsel dat al langer bestaat. Opmerkelijk is het enorme protest zo gauw het idee om personeel te ontslaan en als ZZP’er weer opnieuw aan te nemen, wordt geïnitieerd. Eenmaal in uitvoering (in vakjargon het jeukwoord “uitrollen” genoemd) blijkt dat de nieuwbakken zelfstandigen het eigenlijk best naar de zin hebben. Omdat ze zelfstandig zijn bepalen ze namelijk zelf hun werktijden en de werkdruk. Postbodes die in 2011 door PostNL werden ontslagen konden door nieuwe afspraken met de vakbonden in 2016 weer in vaste dienst. Maar vooral vrouwelijke postbezorgers hadden daar geen zin in: Omdat ze hun eigen werktijden konden bepalen was het niet meer nodig een oppas voor de kinderen te zoeken. De in 2009 bij Cap Gemini ontslagen IT’ers konden eveneens vorig jaar weer in vaste dienst: de IT markt is weer aangetrokken en er is weer werk in overvloed. Maar Het IT personeel had als zelfstandige inmiddels meerdere opdrachtgevers gevonden, wat meer geld in het laatje bracht.

Toch moet hier een kanttekening bij worden geplaatst: Niet iedereen is instaat te onderhandelen met zijn opdrachtgever en de meeste opdrachtgevers hebben strikte eisen qua aankleding van het personeel. Uniform, uiterlijk van het voertuig, gereedschappen etc. moeten door de ZZP’er zelf worden aangeschaft en betaald, evenals verzekering, pensioen en belastingen. Toch hoewel een vast contract in de nabije toekomst de status van een lokkertje krijgt net als een leaseauto, GSM en laptop van de zaak en bonussen lijken vooral hoger opgeleiden wel in voor een bestaan als ZZP’er: Er kan voor meerdere opdrachtgevers worden gewerkt en eventuele vindingen (patenten, octrooien, nieuwe werkmethodes e.d.) zijn niet meer automatisch eigendom van de opdrachtgever.

Werknemer wordt ondernemer. Het is de natte droom van de VVD, die op het punt staat werkelijkheid te worden. Het vaste contract wordt dus, net als de tijger, het tropisch regenwoud en de olifant, met uitsterven bedreigd.

Het vaste contract wordt met uitsterven bedreigd. Bron: Peter H van Mulligen

Deze reis wordt de PvdA’ers aangeboden door voormalig PvdA-stemmers.

Er is geen mooier vermaak dan leedvermaak. Gut, gut, gut wat waren de 29 PvdA Kamerleden beteuterd toen ze in de nacht van 15 op 16 maart 2017 merkten dat ze werkloos waren geworden. En wat was de partijvoorzitter Hans Spekman tot tranen toe geroerd toen op sociale media een woede uitbarstte over hoe hij deze campagne in de soep heeft laten lopen. Het waren niet eens PvdA leden die dit zeiden, maar journalisten en andere buitenstaanders. De partij laat zich immers al jaren leiden door wat niet-leden krakelen. Naar wat de leden willen werd door het bestuur en de partijleiding niet meer geluisterd. Leden die voormalig leider Diederik Samsom opriepen zich in te zetten voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Een motie die tijdens een congres in Leeuwarden in overgrote meerderheid werd aangenomen, maar die Samsom als grof vuil in een hoek schopte. De VVD was immers bank kiezers kwijt te geraken aan de PVV en daarom moest tegen asielzoekers keihard worden opgetreden. Samsom ging mee in dit PVV verhaal.

De PvdA liet de provincies Friesland, Groningen, Drenthe en Overijssel letterlijk links liggen. Ze hadden geen oog voor de verzakkingen in door de gaswinning in Groningen. Ze lieten zich leiden door een alles bij elkaar liegende NAM, die durfde te roepen dat de boerderijen en huizen in die provincie waren verzakt door slecht onderhoud. De PvdA kreeg de loop van een pistool op zijn slaap gericht van de VVD. Onder diens leiding moest die verfoeide marktwerking in de zorg blijven bestaan, waardoor premies tegen en enkele ziekenhuizen eind november een opnamestop aankondigden omdat ze voor dat jaar door het door de zorgverzekeraar opgelegde budget heen waren.

De PvdA zou eens moeten gaan praten met de nabestaanden van Els Borst, die werd vermoord door een gestoorde gek die de diverse instanties op zijn blote knieën had gesmeekt te worden opgenomen. Bart van U. werd niet opgenomen omdat er moest worden bezuinigd. Gevolg: Bart van U. vermoordde niet alleen D66 politica Els Borst maar ook zijn bloedeigen zus.

Ga eens praten met de voormalig werknemers van V&D, die net als de medewerkers bij de Groningse aluminiumfabriek Aldel slachtoffer zijn geworden van Amerikaanse miljardairs die doodordinair de kas kwamen leegroven. Van dat geld lieten ze in de Verenigde Staten kasten van huizen bouwen op exotische plekken terwijl in Nederland vooral de 45-plussers nu nog steeds zonder baan zitten. Die rijkaards zijn vriendjes en geldschieters en dus stemmers van partijen zoals de VVD. Dus die wil de VVD niet tegen zich in het harnas jagen.

Ga eens praten met die meer dan 60.000 voormalige bankmedewerkers die de afgelopen 5 jaar de laan uit zijn gestuurd door hun werkgevers, nadat diezelfde banken in 2008 met 70 miljard euro aan Nederlands belastinggeld zijn gered. Ga een kijken hoe bankzaken nu worden geregeld door betalende klanten in de plaats van bankmedewerkers die een salaris horen te krijgen. En vergeet even dat de halve bancaire wereld in Nederland wordt opgevuld door voormalig CDA’ers en VVD’ers.

De PvdA zou eens langs moeten gaan bij al die verzorgingstehuizen die leeg zijn geruimd omdat ouderen per se langer thuis moeten blijven wonen. Ga eens praten met de dochters en zonen van die bejaarden zodat die de 29 werkloze PvdA Tweede Kamerleden kunnen vertellen dat ze bijna geen tijd meer voor zichzelf hebben. Dat ze hun baan of favoriete vrijetijdsbesteding hebben moeten opzeggen omdat het Kabinet Rutte II de zorg voor deze mensen heeft overgeheveld naar de gemeenten, die daarvoor ook nog eens de helft minder budget kregen.

De werkloze PvdA Kamerleden zouden eens moeten gaan kijken bij die talloze projecten waarvoor de PvdA sinds haar oprichting in 1868 pal voor stond, maar die tussen 2012 en 2017 gemakshalve even werden vergeten om de VVD niet voor het hoofd te storen. Ga eens kijken in achterstandsbuurten waar voornamelijk allochtonen… sorry… Nederlanders met een migratieachtergrond wonen. Ga eens kijken naar de verpaupering, naar de criminaliteit en naar de onrust en spanningen tussen inheemse blanke kaaskoppen en allochtonen. Ga eens praten met Turken en Marokkanen die geen baan krijgen omdat ze de verkeerde achternaam hebben. Dat is hun eigen schuld zegt de VVD. Iedereen wie wil werken kan werken en daarmee basta. De PvdA ging hierin mee.

Ga eens kijken op het ministerie van Algemene Zaken, gevestigd naast het Paleis Noordeinde in Den Haag. Daar liggen exact die bonnetjes waarvan Rutte zei geen weet te hebben gehad, terwijl hij al lang overal van wist. Maar omdat de verkiezingen eraan kwamen moest die schuld op Ard van der Steur worden afgewenteld, zodat Rutte met een schone lei aan de verkiezingen kon beginnen.

Ga eens kijken op de Florida Keys, in het zuidoosten van de Verenigde Staten. Daar staan joekels van landhuizen gebouwd met Nederlands pensioengeld. Daar wonen geen Nederlandse pensionado’s, maar de Amerikaanse bazen die Nederlandse pensioenfondsen op slinkse wijze hebben leeggeroofd omdat dankzij de VVD er nauwelijks nog overheidscontrole is op wat deze raven mee pikken.

Ga eens kijken in Somalieland, in het noordwesten van Ethiopië. Het heeft daar meer dan een jaar niet geregend vanwege klimaatverandering. Mens en die komen daar letterlijk om van de honger omdat de Westerse wereld haar levensstandaard niet wil aanpassen. Omdat de VVD nou eenmaal niet geloofd dat die klimaatverandering komt door die auto’s die op de snelweg plotseling 130 mogen rijden.

De 29 PvdA’ers die nu werkloos zijn geworden wacht een riante wachtgeldregeling. Hun voormalige werkgever moet hen binnen twee jaar weer aannemen. Maar naar verwachting zullen al deze 29 werkloze PvdA’ers wel weer een leuk baantje krijgen bij een stichting of lobbyclub. En anders ligt er ergens wel een burgemeesterschap op hen te wachten. Lang zullen ze niet werkloos zijn. Dit in tegenstelling tot bijna 169.000 45-plussers, die zich hebben uitgeschreven als werkzoekende of noodgedwongen als ZZP’er zijn begonnen. Vandaar dat zo vlak vóór de verkiezingen de werkloosheidscijfers plotseling erg rooskleurig waren. Maar uit onderzoek van het Financiële Dagblad blijkt dat deze mensen nog altijd niet echt onder de pannen zijn. Een werknemer die ondernemer wordt is immers de natte droom van de VVD.

Gratis werk!

Vroeger, toen ik nog een kleine lieve onschuldige jongen was, leerde mijn moeder me dat in het leven niets gratis was. “Alleen de zon en de maan zijn gratis”, zei ze,”Voor al het overige moet je gewoon betalen. Gratis bestaat niet.” En gelijk had ze. Althans... destijds. Want tegenwoordig zijn ook werknemers gratis, zo leerden we deze week, toen het Wereld Natuurfonds een persvoorlichter zocht. De nieuweling moest bereid zijn een half jaar gratis te werken. “Daarna zou er worden geëvalueerd en bekeken of het wel zinvol was om over te gaan tot een arbeidscontract, waarbij loon kwam kijken”,zo meende het Wereld Natuurfonds (waar directeur Johan van de Gronden jaarlijks 144.00 euro opstrijkt). Vrij vertaald kwam het erop neer dat de nieuwbakken werknemer na een half jaar zou worden ontslagen omdat hij niet voldeed en kon er een nieuwe persvoorlichter komen, die wederom een half jaar gratis te gaan werken, waarna ook die weer op straat zal worden gezet wegens disfunctioneren… enzovoorts.

Het initiatief van het Wereld Natuurfonds werd met gefronste wenkbrauwen ontvangen. De natuurorganisatie meende dat het niet anders kon, omdat er door bezuinigingen van de regering gewoon geen budget was voor een betaalde persvoorlichter. Bovendien, zo meenden ze, konden stagiaires van het HBO of de universiteit zo makkelijk werkervaring op doen, om op die manier weer wel door te stromen naar een betaalde baan. Als je de uitleg een paar keer over leest, dan zou je het ook nog gaan geloven. Maar de kritiek was niet van de lucht en dus besloot het Wereld Natuurfonds de vacature na één dag alweer in te trekken. Dat had de huidige persvoorlichter gedaan. Die had blijkbaar nog wel een betaalde baan.

Het initiatief van het WNF is natuurlijk laakbaar. Het is verwerpelijk en fout. Het is een vorm van moderne slavernij, waarbij de slaven van toen het nog beter hadden. Het is buiten alle grenzen van fatsoen, normen en waarden; wanneer iemand arbeid levert aan (in dit geval) een werkgever dan hoort daar wettelijk gezien gewoon een tegenprestatie tegenover te staan. Mensen werken namelijk om in hun levensonderhoud te voorzien en dat levensonderhoud is niet gratis. Wonen, werken, eten, drinken, kleding en warmte in de winter zijn de laatste jaren schreeuwend duur geworden. Het kan niet dat een werkgever van zijn werknemers gaat vragen om gratis voor hem te gaan werken… maar het gebeurt toch en steeds vaker. De huidige arbeidsmarkt is namelijk een werkgeversmarkt. Er zijn meer dan een half miljoen werklozen en dat worden er tot de zomer van 2014 niet veel minder. Ik hoef het u niet uit te leggen, maar doe het toch: In een arbeidsmarkt van vraag en aanbod waarbij de vraag naar arbeid lager is dan het aanbod van arbeid daalt de prijs van het arbeid en dat zijn salarissen. Kon je vijf, zes jaar geleden nog aan de slag tegen een redelijk loon waarmee je kon rondkomen en nog een beetje kon sparen; de meeste mensen die vandaag de dag nog een baan hebben mogen zich gelukkig prijzen. Die mensen die solliciteren wacht een vreselijk lot: gratis werken. Alsof mensen dan ook gratis kunnen wonen en leven.

Bij postbezorger PostNL zijn 11.000 postbodes ontslagen, om vervolgens weer via de achterdeur te worden aangenomen op een zelfstandigencontract. Ze moeten zich dan bij de Kamers van Koophandel registreren als zelfstandig ondernemer en krijgen een contact van PostNL dat zonder probleem kan worden ontbonden. In rond Hollands heet dat een wurgcontract. Ze zijn geen werknemer meer van PostNL maar zelfstandig ondernemer. Het gebeurde al in de bouwsector en nu is ook de zorgsector aan de beurt, met zorgconcern Sensire als triest dieptepunt. 8.000 mensen worden ontslagen, om vervolgens weer op een zelfstandigencontract te worden aangenomen. Veel van deze mensen weten niet dat het zelfstandig ondernemerschap inhoudt dat ze voor de Belastingdienst in een andere categorie vallen en dat daar dus niet alleen andere tarieven tegenover staan, maar ook andere verplichtingen. Verplichtingen die je als werknemer van PostNL, Sensire of een bouwondernemer geen omkijken naar hebt. Het is dan ook niet verwonderlijk aan te nemen dat dit een trend gaat worden: in de toekomst zullen steeds meer werknemers op een zelfstandigencontract bij een werkgever werken, in de plaats van een regulier arbeidscontract. PostNL, Sensire en de bouwondernemingen zijn nog maar het topje van de ijsberg. Ook in de IT sector doen zich al de eerste tekenen voor van werknemers die worden ontslagen en tegelijkertijd weer worden aangenomen op een zelfstandigencontract.

Werknemers hebben vaak geen keus. Ze kunnen niet zeggen dat ze niet gratis of tegen een zelfstandigencontract willen werken. Zouden ze dat wel doen en massaal tegen deze veramerikanisering van de arbeidsmarkt stemmen, dan zou deze praktijk heel snel afgelopen zijn. Maar uitkeringsinstantie UWV eist dat je een baan zoekt. Als het UWV navraag bij de werkgever gaat doen, dan zal die antwoorden dat hij best werk voor je heeft, maar dat jij geen zin hebt. Wat hij er waarschijnlijk niet bij vertelt, is dat je gratis of op een zelfstandigencontract moet gaan werken en dat je dus met de door de werkgever geleverde tegenprestatie niet in je eigen levensonderhoud kan voorzien. Het UWV vraagt daar ook niet naar, maar registreert dit als werkweigering en dus een korting op je WW-uitkering. Je zult dus wel moeten. Je bent blij dat je een baan hebt. Zoveel zijn er er niet.

Een zelfstandigencontract is makkelijker voor de werkgever, omdat het zonder overleg op elk moment kan worden onderbroken en bij contractbreuk geen maanden- of jarenlange salarissen moeten worden doorbetaald. Hooguit een paar duizend euro aan contractvergoeding. En daar betaal je als zelfstandige dan ook nog eens omzet- en winstbelasting over. Voor wie hier niet mee kan omgaan is deze arbeidsverhouding allesverwoestend. Mensen kunnen aan deze Amerikaanse oplossing kapot gaan. Maar helaas is dit niet veel meer of minder dan de toekomst. Vooral ook, omdat het vrije marktdenken in Nederland steeds meer de overhand neemt: alles vrijgeven, dat is goed voor de consument. Dat door de VVD zo hoog in het vaandel gehouden vrije marktdenken wordt nu zo ver doorgedreven, dat mensen er persoonlijk aan onderdoor gaan en dat kan toch niet de bedoeling zijn. Het staat leuk naar de aandeelhouders: “Kijk eens, hoeveel werk we kunnen verzetten met zo weinig mensen!” Aandeelhouders blij, want de winst per aandeel stijgt en de directie kan weer een mooie bonus tegemoet zien. Diezelfde directie werkt overigens ook op een zelfstandigencontract. In de nabije toekomst zal iedereen op een zelfstandigencontract werken.

Zo kan mijn moeder na de zon en de maan ook arbeid toevoegen in het rijtje gratis verkrijgbare artikelen.

Leve het liberalisme! Leve de vrije marktwerking! Leve de VVD!

Toen ik deze ochtend over de A59 tussen Waalwijk en Heusden reed, viel het me op hoe weinig verkeer er op de weg was. Normaliter was dit toch echt een stuk weg waar het verkeer iedere ochtend vast stond. Nu kon je er gewoon doorrijden. Een rechtgeaarde VVD’er zou trots zeggen dat ik lekker kon doorrijden, omdat de weg is verbreed. Omdat de VVD zoveel had geïnvesteerd in nieuwe wegen, waren er ook minder files. Logisch, zou je denken. Toch is dit een VVD-leugentje om eigen bestwil, want gemakshalve vergeet de VVD dat Nederland in een economische crisis zit en dat mensen door die crisis bij bosjes hun baan verliezen. Al die mensen die eerst in de rij mochten aansluiten op de A59 tussen Waalwijk en Heusden, staan nu in de rij voor een WW-uitkering, die eveneens onder druk van de VVD fors is versoberd.

Als mensen de wacht is aangezegd door hun werkgever, dat gaat dat over het algemeen met ingang van het nieuwe jaar: dus per 1 januari. Het is aannemelijker dat het op snelweg zo rustig is, omdat deze mensen gewoon hun baan kwijt zijn, dan dat het komt omdat de Brabantse VVD zoveel geld had gestoken in het opknappen van die snelweg. Wat dat betreft kan de VVD zich wel op de borst kloppen: mede door hun liberalisme hebben de banken en verzekeraars vrij spel gekregen, waardoor de huidige economische crisis kon ontstaan. Inmiddels zijn er door de huidige wereldwijde economische ellende in Nederland honderdduizenden banen verloren gegaan. Toch zijn er ook bedrijven die daar inventiever mee omgaan: Cap Gemini bijvoorbeeld.

Het IT-concern, dat mensen uitzendt die anderen moeten vertellen hoe zij het beter moeten doen, doet het zelf namelijk niet zo goed. De zaken gaan slecht; hoogopgeleide IT’ers worden steeds minder gevraagd, omdat er steeds meer van zijn. Nog niet zo gek lang geleden werd de schaarse groep beschikbare computerfanaten bedrijven binnen gelokt met peperdure reclames op televisie, internet en radio. Kon je een toetsenbord vasthouden (of wist je op z’n minst wat dat was), dan beloofden IT-bedrijven zoals Cap Gemini torenhoge salarissen, dure auto’s, laptop computers, zakenreisjes en niet te vergeten de eeuwige GSM van de zaak. De kranten en tijdschriften puilden uit van de personeelsadvertenties, waarin computerdeskundigen werden verleid toch zeker voor dit bedrijf te gaan werden, omdat het er zo leuk was. Voor Cap Gemini, maar ook voor andere IT-bedrijven. Gouden bergen werden beloofd; alsof de bomen in de hemel groeiden kon het allemaal niet op. Wist je een klein beetje hoe z’n apparaat werkte, dan kon je al een megasalaris tegemoet zien, met de nodige emolumenten. Er werden onder sollicitanten zelfs Porsches verloot. Bedrijven als KPN en Cap Gemini konden prijzen vragen die ze wilden; klanten betaalden het wel.

Die tijd lijkt nu voorbij. De noodzaak is er simpelweg niet meer. De ontwikkelingen in de IT zijn razendsnel gegaan; nog sneller dan ze toen gingen. IT is vertrouwder geworden; steeds meer mensen kennen hun wegen op het internet. Daar komt bij dat datzelfde internet steeds eenvoudiger is geworden: iedereen kan tegenwoordig met een paar simpele drukken op de knop een heel professioneel uitziende website in elkaar draaien en er is geen vakjargon meer nodig, om een computer op randapparatuur aan te sluiten. Steeds minder bedrijven zijn bang geworden voor dat scherm met een toetsenbord. Dat niet alleen: een kind van 3 kan tegenwoordig meer met een computer, dan een super hoogopgeleide IT’er met zeventien jaar werkervaring. Kinderen worden tegenwoordig met smartphone in de hand geboren. Tegenwoordig kan elk apparaat zonder al teveel moeite door elke mafkees aan het internet worden gehangen; tegenwoordig kun je zelfs je tandenborstel nog via internet inschakelen. Het Milienniumprobleem bleek niet zo’n groot probleem als gedacht; er gingen geen bommen af en er brak geen spontane oorlog uit. De noodzaak in de IT-sector is afgenomen; het aspect is verlegd naar mobiel internet. De IT’ers van toen zijn niet in staat te voldoen aan dat mobiele internet en dus mogen zij het pand verlaten. Van de glansrijke carrière die ze in die dure promotiecampagnes is beloofd, is tien jaar later niets meer over.

Ondertussen zitten bedrijven als Cap Gemini wel met een probleem: waar heen met dat overtollige peperdure personeel? Personeel, dat soms wel tot vijfduizend euro per maand bruto mee naar huis brengt. Alleen al aan werkgeverslasten kost deze medewerker dus bijna tienduizend euro, en dan moeten de emolumenten er nog bij opgeteld worden. Die leasebak, laptop, GSM en zakenreisjes moeten daar nog bij opgeteld worden. Gauw gerekend kost een IT’er die in de glorietijd is aangenomen meer dan twaalfduizend euro per maand, zonder dat de baas ook maar één cent heeft verdiend. De markt is vergeven van de zelfstandigen, die veel lagere prijzen kunnen vragen en veel sneller in actie kunnen komen. Cap Gemini bedacht als eerste een oplossing en die is – eerlijk is eerlijk – erg inventief. Het IT-concern vraagt de werknemers die eind jaren ’90 van de vorige eeuw zijn aangenomen om 10% van hun salaris in te leveren ten bate van de jongere collega's. Doen ze dat niet, dan staan ze straks bij een eventuele reorganisatie vooraan in de rij; hoog op de lijst. Dan is het dus einde verhaal. Het is dus slikken of stikken voor die mensen, die ooit werden verleid met torenhoge salarissen, dure auto’s, laptop computers, zakenreisjes en niet te vergeten de eeuwige GSM van de zaak. Die mensen zullen een salarisverlaging van 10% niet zomaar accepteren. Maar ze hebben geen keus en hun werkgever is de lachende derde.

Cap Gemini hoeft door de salarisverlaging namelijk geen reorganisatiekosten te betalen. Het hoeft niet naar de rechter om ontslag voor hun overtollig geworden peperduur personeel aan te vragen; het UWV staat buitenspel. Ze slaan twee vliegen in één klap: van de 400 medewerkers die 10% minder zal gaan verdienen, zal naar alle waarschijnlijkheid ongeveer 10% vrijwillig stoppen, omdat ze het niet eens zijn met de draconische loonsverlaging. De rest, zo’n 390 mensen, weet dat ze door de huidige economische ellende elders vrijwel zeker geen baan kan vinden vinden en accepteert de loonsverlaging schoorvoetend. Het viel me op, dat de grote baas van Cap Gemini vragen van journalisten over 10% aftrek van zijn loon handig pareerde, of gewoonweg niet beantwoordde. Dan weet je vaak al genoeg. Dat houdt maar één ding in: Cap Gemini hoeft op deze manier geen ontslagvergoeding te betalen voor overtollig geworden peperdure personeel.

Het valt te verwachten dat dit jaar meer bedrijven het voorbeeld van Cap Gemini zullen volgen. Binnen de IT-sector, maar zeker ook daarbuiten. Veel mensen zullen protesteren tegen deze verkapte vorm van reorganiseren, maar het helpt allemaal niks. Je kunt hooguit aan de rechter vragen deze plannen ongedaan te maken, want 10% loonsverlaging is wel erg veel. Maar veel mensen zullen de stap naar de rechter niet wagen, want iedereen is bang voor zijn baan. Ze weten dat, als ze op straat komen staan, ze helemaal geen loon meer hebben, maar slechts en jaartje WW. En die situatie kunnen ze met een duur huis, opgroeiende kinderen en een vriendenkring die eist dat ze zeven keer per jaar op vakantie gaat, natuurlijk niet hebben.

Leve het liberalisme! Leve de vrije marktwerking! Leve de VVD!