Dylan Yesilgöz is de tikkende tijdbom onder Jetten I

 Het Kabinet-Jetten I is nog niet beëdigd of het is al politiek stervende. Niet door pech of externe omstandigheden, maar door een opeenstapeling van bewuste keuzes van één persoon: VVD-leider Dylan Yesilgöz. Wat zich nu aandient als een minderheidskabinet naar zogenaamd Deens model is in werkelijkheid het eindstation van jarenlange politieke destructie, aangestuurd door een partijleider die consequent chaos verkiest boven verantwoordelijkheid.

De VVD is onder Yesilgöz geen liberale bestuurspartij meer. Zij is een PVV-kloon geworden. Dezelfde taal, dezelfde vijandbeelden, dezelfde obsessie met migratie en dezelfde minachting voor samenwerking. Alles wat ruikt naar links moest verdwijnen. GroenLinks-PvdA werd onder geen enkele voorwaarde toegelaten tot de formatie, terwijl juist die combinatie de enige stabiele meerderheid had kunnen opleveren. Niet omdat samenwerking onmogelijk was, maar omdat Yesilgöz haar politieke identiteit volledig heeft gebouwd op het demoniseren van sociaaldemocratie.

Het resultaat is het eerste minderheidskabinet in de Nederlandse parlementaire geschiedenis dat niet voortkomt uit noodzaak, maar uit ideologische koppigheid. Voorstanders schermen met Denemarken, maar dat is misleiding. In Denemarken functioneren minderheidskabinetten omdat rechts en links daar begrijpen dat landsbelang boven partijbelang staat. Men sluit compromissen, ook met politieke tegenstanders, omdat het alternatief bestuurlijke verlamming is. In Nederland is dat besef onder leiding van VVD en PVV-klonen volledig verdwenen. Hier gunnen rechts en links elkaar het licht niet in de ogen. In zo’n klimaat is een minderheidskabinet geen experiment, maar een farce.

Yesilgöz dacht dat zij kon dicteren. GroenLinks-PvdA werd door haar eigenhandig uit de formatie getrapt maar mocht vervolgens wél braaf steun leveren. Blind tekenen bij het kruisje, zonder invloed, zonder overleg. Jesse Klaver maakte daar terecht korte metten mee. Zijn partij is geen stemvee, zoals dat de PVV wel is. De PVV wil het kabinet zo snel mogelijk laten struikelen, want destabilisatie is hun verdienmodel. JA21 is verbitterd omdat het buiten de macht viel. Het kabinet begint volledig geïsoleerd, zonder structurele steun in de Tweede Kamer en zonder enige kans in de Eerste Kamer, waar GroenLinks-PvdA onmisbaar is nu de BBB daar volledig is uiteengevallen.

Deze chaos is geen toeval. Yesilgöz heeft haar sporen ruimschoots verdiend als architect van politieke ontwrichting. Zij was degene die bewust het centrumrechtse kabinet met CDA, D66 en ChristenUnie liet struikelen. Niet omdat het niet werkte, maar omdat zij ruimte wilde maken voor samenwerking met extreemrechts. Daarvoor werd de inmiddels beruchte ‘nareis-op-nareis’-mythe ingezet: een verzonnen probleem, strategisch opgeblazen tot breekpunt. Geen beleidsdiscussie, maar een politieke sloopkogel.

Het nieuwe kabinet Schoof I droeg weliswaar de naam van Dick Schoof, maar was in werkelijkheid een bestuurlijk karkas waarin Geert Wilders de lakens uitdeelde en waarin ruzie, chaos en stilstand de norm waren. Schoof bleef grotendeels buiten beeld, terwijl Yesilgöz willens en wetens meewerkte aan een kabinet dat Nederland verder verlamde. Toen ook dat experiment implodeerde, deed zij alsof haar neus bloedde. Plotseling moest er weer een centrumrechts kabinet komen. Alleen was de meerderheid inmiddels verdampt. Van 77 zetels naar 66. Die schade kan volledig op het conto van Yesilgöz worden geschreven.

En dit alles gebeurt terwijl de wereld letterlijk in brand staat. De oorlogen stapelen zich op, de NAVO kraakt in zijn voegen, de Verenigde Staten laten hun Europese bondgenoten vallen en autoritaire regimes als Rusland en China winnen terrein. Dit is het moment waarop leiderschap vereist is, visie, stabiliteit. Wat Nederland krijgt is een VVD-leider die doet alsof er niets aan de hand is. Alsof geopolitieke instabiliteit een voetnoot is. Alsof haar partijpolitieke spelletjes belangrijker zijn dan de veiligheid en toekomst van het land.

Nederland zit inmiddels al bijna vijf jaar gevangen in besluiteloosheid. Niet door onmacht, maar door bewuste sabotage van door Yesilgöz. En terwijl de schade zich opstapelt, weigert Yesilgöz iedere vorm van verantwoording. Haar wil is wet. Wie haar tegenspreekt, wordt geëlimineerd.

Het Kabinet-Jetten I is geen vergissing. Het is het logische eindproduct van een politieke strategie die draait om polarisatie, uitsluiting en chaos. In Denemarken kan een minderheidskabinet regeren omdat men het landsbelang serieus neemt. In Nederland, onder leiding van Yesilgöz en haar PVV-klonen is dat besef volledig verdwenen. Daarom is dit kabinet niet alleen zwak begonnen, maar bij voorbaat gedoemd te mislukken.

Waarom er nog altijd geen negatief reisadvies is voor de Verenigde Staten

Wie de ontwikkelingen in de Verenigde Staten de afgelopen maanden volgt, kan nauwelijks anders dan concluderen dat het land in een permanente staat van politieke en maatschappelijke ontregeling verkeert. De gebeurtenissen volgen elkaar in sneltreinvaart op. De week begon met oplopende spanningen rond Venezuela, werd gevolgd door agressieve dreigementen richting Groenland en eindigde met verontrustende beelden van ICE-eenheden en grenspolitie die het vuur openen op Amerikaanse burgers. Het past in een patroon van een jaar waarin Donald Trump en zijn regime zichtbaar lijken te werken aan het ondermijnen van de rechtsstaat, het uithollen van hulporganisaties en het uitschakelen van politieke tegenstanders.

Toch blijft één vraag onbeantwoord: waarom staat de Verenigde Staten nog altijd niet op code geel in het Nederlandse reisadvies?

Het meest schokkende voorbeeld van de ontsporing was de brute moord op Renee Nicole Good, een 37-jarige Amerikaanse staatsburger uit Minneapolis. Nadat zij haar kinderen bij school had afgezet moest zij een ICE-convooi laten passeren. Wat volgde was geen vergissing, maar een executie: een agent schoot haar met zes kogels dood. Haar dood leidde tot landelijke verontwaardiging, maar staat niet op zichzelf. Het was de tweede dodelijke schietpartij door ICE waarbij een Amerikaans staatsburger om het leven kwam. Als zelfs staatsburgers niet veilig zijn voor overheidsgeweld, wat betekent dat dan voor toeristen, studenten en mensen met een dubbele nationaliteit?

De Verenigde Staten behouden een enorme aantrekkingskracht. De landschappen zijn adembenemend, de steden iconisch. New York en Los Angeles voelen als filmsets waarin je zelf even figurant bent. Maar achter die façade groeit een samenleving die op scherp staat. De magie maskeert een realiteit van angst, polarisatie en willekeur.

Die instabiliteit is geen toeval. ICE pakt steeds vaker mensen willekeurig op, zonder transparante juridische procedures. In het meest extreme geval verdwijnen zij niet naar hun land van herkomst, maar belanden zij in de beruchte CECOT-gevangenis in El Salvador, een megacomplex dat symbool staat voor ontmenselijking en het loslaten van rechtsstatelijke principes. Dat de Verenigde Staten hieraan meewerken of dit faciliteren, zou voor Europa reden moeten zijn om alarm te slaan.

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken erkent die realiteit slechts gedeeltelijk. Het reisadvies waarschuwt voor politieke bijeenkomsten, plotseling geweld en het risico op mass shootings. Sinds 1 januari 2026 gelden bovendien nieuwe inreisbeperkingen binnen het uitgebreide Travel Ban-beleid, wat ook Nederlanders met een dubbele nationaliteit kan raken. Dit zijn geen randverschijnselen, maar structurele risico’s.

Europa durft de Verenigde Staten niet openlijk te bekritiseren uit vrees voor het wegvallen van Amerikaanse steun aan Oekraïne en de NAVO. De schrik zit er diep in dat Poetin bij een verzwakte trans-Atlantische band zijn expansiedrift verder kan botvieren. Maar afhankelijkheid mag nooit een excuus zijn om de veiligheid van burgers te negeren.

Een reisadvies is geen diplomatiek statement, maar een beschermingsmiddel. Het dient om burgers te informeren over reële risico’s, niet om bondgenoten te ontzien. Een land met structureel overheidsgeweld, een uitgeholde rechtsstaat en een president die zich steeds autoritairder gedraagt is objectief minder veilig. Ook als dat land de Verenigde Staten heet.

De Nederlandse overheid heeft de plicht haar burgers te beschermen. Een aanscherping naar minimaal code geel is geen anti-Amerikaanse daad, maar een erkenning van de feiten. Want hoe indrukwekkend het decor ook is, veilig is het allang niet meer.

De tweede val van Wilders I is hét politieke moment van 2025

Als er één politiek moment is dat 2025 samenvat, dan is het de tweede val van het Kabinet Wilders I. Niet omdat het onverwacht kwam, maar omdat het onvermijdelijk was. Die tweede val was geen incident, geen samenloop van omstandigheden, maar het sluitstuk van jarenlange rechtse onkunde. Het was het moment waarop onmiskenbaar zichtbaar werd dat rechts, ondanks een overweldigende machtspositie sinds 2017, niet in staat is om te regeren.

Rechts heeft al acht jaar driekwart van de macht in handen in zowel de Tweede- als Eerste Kamer. Dat is geen nuance, dat is een feit. Wie in die positie zit, kan beleid maken. En toch faalt rechts juist op het onderwerp dat het zelf tot bestaansreden heeft verheven: immigratie. Niet omdat links dat zou tegenhouden, maar omdat rechtse partijen zelfs dáár fundamenteel verschillend over denken. De tweede val van Wilders I maakte dat pijnlijk duidelijk.

Bij de start leek het kabinet in 2024 een ideologische droomcombinatie. Partijen die zich allemaal profileerden als “streng op migratie” en “hard op orde”. Maar zodra er daadwerkelijk keuzes gemaakt moesten worden, bleek dat die strengheid vooral retorisch was. Voor de PVV is immigratie een permanent campagnethema, geen beleidsdossier. De VVD wil stoer klinken, maar geen maatregelen nemen die economisch of juridisch onhoudbaar zijn. NSC schermt met uitvoerbaarheid en rechtsstatelijkheid, terwijl BBB vooral stond om PVV-standpunten in salonfähige taal te gieten. Dat is geen gedeelde visie, dat is bestuurlijke chaos.

Het Kabinet Wilders I viel in 2025 niet één keer, maar twee keer. De tweede val was daarmee hét bewijsstuk van rechtse incompetentie. Vier partijen die elkaar op papier nauwelijks ontliepen kregen het niet voor elkaar om samen te werken. Niet door inhoudelijke blokkades van buitenaf, maar door interne ruzies, profileringsdrang en een schrijnend gebrek aan leiderschap. Geert Wilders regeerde informeel mee zonder verantwoordelijkheid te dragen, Dick Schoof was als premier opvallend afwezig, en niemand nam de regie.

Het cynische is dat rechts haar eigen falen vervolgens niet bij zichzelf legt. In plaats daarvan blijft men suggereren dat links, rechters of “Brussel” het probleem zijn. Terwijl links sinds 2017 nauwelijks nog politieke macht heeft. Dat frame kan alleen standhouden omdat links zelf nalaat het structurele falen van rechts consequent te benoemen. De tweede val van Wilders I had hét moment kunnen zijn waarop links dat verhaal claimde. Dat gebeurde niet.

Zo blijft de paradox in stand: rechts regeert, rechts faalt, maar rechts bepaalt wel het narratief. Ondertussen profiteert extreemrechts van de chaos die het zelf veroorzaakt. Die chaos is geen bijproduct maar een verdienmodel van extreemrechts. Dat geldt niet alleen nationaal, maar ook internationaal. Politieke instabiliteit in Nederland is gunstig voor regimes die belang hebben bij verzwakte democratieën en afbrokkelende steun aan Oekraïne. Dat die instabiliteit actief wordt aangejaagd via desinformatiecampagnes is inmiddels geen complottheorie meer.

Met het oog op 2026 dreigt een herhaling van zetten. Onder leiding van de VVD dreigt dezelfde verdeeldheid, hetzelfde gebrek aan verantwoordelijkheid van rechts en een nieuwe val van Jetten I. De tweede val van Kabinet Wilders I had het kantelpunt kunnen zijn. Het moment waarop definitief duidelijk werd dat rechts niet alleen geen oplossingen heeft, maar zelfs niet in staat is om zijn eigen eensgezindheid te organiseren.

Wie na 2025 nog beweert dat falend beleid het gevolg is van “te veel links”, negeert de feiten. De tweede val van Wilders I was het politieke moment van 2025 omdat het liet zien wat er gebeurt wanneer macht en bekwaamheid structureel uit elkaar zijn gegroeid. Dat is geen linkse analyse. Dat is simpelweg de realiteit.

Fijne jaarwisseling gewenst.

Regeren na verlies – hoe de VVD opnieuw de macht naar zich toetrekt

Wie denkt dat er zich in Den Haag iets nieuws voltrekt, kijkt niet goed. Wat we zien is geen toevallig formatieresultaat, maar een beproefd VVD-draaiboek. Nederland stevent af op Kabinet-Jetten I: een kabinet dat vanaf dag één wordt vastgezet op één onderwerp – immigratie – en daarmee feitelijk een doorstart vormt van het vorige, vroegtijdig mislukte kabinet. Niet omdat immigratie alle andere problemen overstemt, maar omdat de VVD dat zo wil. Wie de agenda vernauwt, grijpt de macht.

Rob Jetten verschijnt in dit decor niet als politiek leider, maar als uitvoerder. De echte regie ligt bij VVD-leider Dylan Yeşilgöz, die ondanks verkiezingsverlies opnieuw bepaalt wie mag meedoen en tegen welke prijs. Wie zich voegt, mag blijven. Wie tegenspreekt, wordt gesloopt. Frans Timmermans weet hoe dat werkt. Hans Wijers wist het al eerder. De parallellen met Dick Schoof zijn pijnlijk duidelijk: een premier zonder eigen gezag, gestuurd door een partijleider die buiten beeld regeert.

Dit is geen incident. Dit is VVD-strategie. Door vooraf alles uit te sluiten wat links is, maakt de VVD zichzelf “onmisbaar”. Het gevolg is dat kleine partijen met een marginaal mandaat, zoals JA21, ineens onevenredig veel invloed krijgen. Niet omdat de kiezer daarom vroeg, maar omdat de VVD het formatiespel zo heeft gemanipuleerd. Dat dit opnieuw de deur openzet voor extreemrechtse politiek is geen ongeluk, maar de bedoeling.

De tragiek is dat D66 hier (opnieuw) intrapt. Jarenlang profileerde de partij zich als progressief en Europees baken. Nu dreigt zij hetzelfde lot te ondergaan als NSC: leeggezogen, beschadigd en uiteindelijk overbodig. Wie D66 stemde voor een links-liberaal alternatief, krijgt een centrumrechts kabinet waarin VVD-retoriek en extreemrechtse frames uit het vorige faalkabinet gewoon worden voortgezet. Dat dit wordt verkocht als “bestuurlijke verantwoordelijkheid” is een schaamlapje voor het opgeven van principes.

Ondertussen mag links wel meewerken, maar niet meebeslissen. GroenLinksPvdA wordt door Yeşilgöz vakkundig buiten de formatie gehouden, maar mag straks wel rechtse plannen aan een meerderheid helpen in Tweede- en Eerste Kamer. Invloed nul, verantwoordelijkheid maximaal. Het is een bestuursstijl die we herkennen uit eerdere periodes van democratische verschraling: oppositie als stemvee.

De VVD verdedigt dit alles met het bekende riedeltje over “concrete oplossingen”. De werkelijkheid is dat vrijwel elk kabinet met VVD-deelname voortijdig is geklapt. De enige uitzondering? De samenwerking met de PvdA – precies de partij die Yeşilgöz systematisch demoniseert. Haar eigen staat van dienst spreekt boekdelen: zij liet een kabinet vallen waarin haar partij de grootste was, verloor verkiezingen, stapte in een extreemrechts experiment met de PVV dat tweemaal achter elkaar ontspoorde, en presenteert zich nu opnieuw als winnaar – met minder zetels dan voorheen. Stabiliteit wordt beloofd, chaos geleverd.

Ook inhoudelijk belooft dit weinig goeds. Grenscontroles die vooral overlast veroorzaken en nauwelijks effect hebben zijn inmiddels gedocumenteerde praktijk. Het vorige extreemrechtse experiment leverde bestuurlijke chaos, juridisch gedoe en maatschappelijke polarisatie op. Dat dit nu opnieuw als uitgangspunt dient, laat zien dat de VVD liever scoort op framing dan regeert op resultaat.

De kans is dan ook groot dat Jetten de nieuwe Schoof wordt: een premier die uitvoert wat elders wordt besloten. Bontenbal en Jetten hebben zich laten inpakken door een VVD die, ondanks verkiezingsverlies, haar greep op de macht verder heeft verstevigd. De richting wordt bepaald door Yeşilgöz, met daarboven de steeds zichtbaardere schaduw van een nieuwe flirt met de PVV. Niet het regeerakkoord stuurt, maar de machtspolitiek.

De echte vraag is dan ook niet of dit kabinet stabiel wordt, maar hoe lang het duurt voordat het opnieuw misgaat. Hoe geloofwaardig is de belofte van een stabiel kabinet als de architect ervan verantwoordelijk is voor zoveel eerdere breuken? Hoe democratisch is een systeem waarin verkiezingsuitslagen alleen tellen als ze de VVD goed uitkomen? En hoe lang accepteren we een politieke cultuur waarin blokkeren wordt beloond en verantwoordelijkheid structureel wordt afgewenteld?

Wie nu juicht, zou zich moeten afvragen wie straks de rekening betaalt. De geschiedenis leert: dat is zelden de VVD zelf.

Formatie stagneert door de VVD die de onderhandelingen domineert

De kans dat Nederland op korte termijn, en met name voor de jaarwisseling, een nieuw kabinet krijgt, lijkt steeds kleiner te worden. Ondanks het afronden van een conceptregeerakkoord blijft het formatieproces stokken door blokkades. De kabinetsformatie zit vooral vast door de stellingname van de VVD, die het verloop van de onderhandelingen volledig naar haar hand heeft weten te zetten. De kern van de spanning ligt bij VVD-leider Dilan Yeşilgöz en haar houding tegenover samenwerking met GroenLinks-PvdA (GL-PvdA), die zij fel afwijst, waardoor de manoeuvreerruimte voor andere partijen beperkt blijft.

Voorafgaand aan de verkiezingen stond de VVD langdurig laag in de peilingen, rond vijftien zetels. De partij besloot toen tot een strategie waarin GL-PvdA expliciet werd uitgesloten en werd ingezet op een centrumrechts kabinet met D66 en het CDA. Daarbij werd de tegenstelling met GL-PvdA en lijsttrekker Frans Timmermans bewust aangescherpt. Deze aanpak versterkte de positie van de VVD in de eindfase van de campagne: GL-PvdA verloor zetels en Timmermans trad terug, terwijl de VVD het verlies beperkt hield en uitkwam op 22 zetels, een verlies van slechts twee zetels. Zo wist Yeşilgöz haar partij in een moeilijke positie te behouden en zelf de regie over het formatieproces te versterken.

Na de verkiezingen bleek het beoogde centrumrechtse kabinet rekenkundig onmogelijk. Een coalitie van D66, CDA en VVD haalt geen meerderheid in de Tweede Kamer. Daarom werd JA21 erbij betrokken, een partij die nog kort bestaat en beperkt bestuurlijke ervaring heeft. Een coalitie met deze samenstelling lijkt kwetsbaar, mede door de dominante rol van de VVD. De andere partijen zouden nauwelijks speelruimte hebben, waardoor de stabiliteit van het kabinet twijfelachtig is.

Ook een minderheidskabinet biedt weinig perspectief. Aan zowel de linker- als rechterzijde van het politieke spectrum ontbreekt voldoende steun in de Tweede Kamer. Hierdoor dreigt de formatie in een patstelling te blijven steken en lijken nieuwe verkiezingen onvermijdelijk. Mocht samenwerking met GL-PvdA definitief stranden, dan zou de PVV opnieuw het initiatief kunnen nemen, maar ook dat scenario biedt geen garantie op een stabiel bestuur. De PVV heeft in de vorige periode laten zien onvoldoende in staat te zijn om effectief te regeren, mede door de dominante rol van Geert Wilders.

Naast politieke obstakels speelt ook geld een rol. De VVD-partijkas is grotendeels uitgeput, waardoor nieuwe verkiezingen extra problematisch zijn. Tegelijkertijd heeft de strategie van Yeşilgöz haar positie binnen de partij versterkt. Zij heeft de schade voor de VVD beperkt en staat daardoor sterker dan ooit, terwijl andere partijen gedwongen worden zich aan te passen aan haar voorwaarden.

Zo staat de VVD voor een complexe keuze: doorgaan met samenwerking met een partij die tijdens de campagne scherp is bestreden, of nieuwe verkiezingen riskeren, met alle onzekerheden die dat met zich meebrengt. Beide opties brengen grote politieke risico’s met zich mee. De kabinetsformatie blijft vastzitten en de huidige patstelling vergroot de kans dat Nederland opnieuw naar de stembus moet, met het vooruitzicht van een vergelijkbare uitslag en voortzetting van politieke instabiliteit.

De beloning van Geert Wilders

In de nasleep van een verkiezingsuitslag waarin de VVD haar slechtste resultaat in decennia behaalde, weet partijleider Dilan Yeşilgöz opvallend veel grip op het formatieproces te houden. Vanaf het eerste moment bestaat de indruk dat Yeşilgöz, ondanks dit verlies, een centrale en sturende rol opeist in de onderhandelingen. Deze spanning vormt de voedingsbodem voor een reeks gebeurtenissen die elkaar in hoog tempo opvolgen, waarbij het vertrek van informateur Hans Wijers, uitgelekte appberichten en strategische politieke manoeuvres het verloop van de formatie bepalen.

Kort na de verkiezingen benoemde de Tweede Kamer Hans Wijers als informateur. Hij werd gezien als een bruggenbouwer die partijen uit hun loopgraven moest halen en de verhoudingen moest normaliseren. Toch bleek zijn positie uiterst kwetsbaar. Nog geen dag na zijn aanstelling trad hij alweer terug, nadat een privébericht uitlekte waarin hij Yeşilgöz een “feeks” zou hebben genoemd. Deze kwalificatie veroorzaakte politieke ophef, maar de grotere vraag is hoe een opmerking uit de privésfeer op straat kan liggen. Het snelle vertrek van Wijers roept de vraag op of dit soort misstappen tegenwoordig zwaarder wegen dan politieke onwaarheden of misleidende uitspraken die in eerdere kabinetscrises nauwelijks tot consequenties leidden.

Het incident kan wordt geplaatst in een bredere context van politieke taal en mediakaders. De vergelijking met de periode waarin D66-leider Sigrid Kaag door extreemrechtse actoren systematisch als “heks” werd weggezet, komt hier om de hoek kijken. Die campagne was langdurig, strategisch en had uiteindelijk tot gevolg dat Kaag zich genoodzaakt voelde Nederland te verlaten. Dat een soortgelijke term in het geval van Yeşilgöz binnen een etmaal tot het vertrek van een informateur leidde, kan worden gezien als teken van scheve machtsverhoudingen en een mediacultuur die gevoelig is voor framing en politieke druk.

Privéappjes, vermeende sollicitaties naar burgemeestersposten en berichten over interne spanningen tast niet alleen personen direct in hun integriteit aan, maar ondermijnde ook het vertrouwen in het democratische proces zelf. De opeenstapeling van incidenten wekt de indruk dat bepaalde actoren doelbewust chaos creëren om daar strategisch van te profiteren. In deze lezing zou Geert Wilders, teleurgesteld over zijn tweede plaats bij de verkiezingen, geprobeerd hebben om via Yeşilgöz invloed uit te oefenen op het formatieproces. Door haar een sleutelpositie te geven in het frustreren van de gesprekken, zou hij op termijn de regie kunnen terugnemen, in ruil voor de mogelijkheid haar tot premier te maken zodra hij zelf als formateur wordt aangewezen.

Binnen deze interpretatie is de aanhoudende vertraging geen ongelukkige samenloop van omstandigheden, maar onderdeel van een berekende strategie. Wanneer CDA en D66 over enkele weken met een conceptregeerakkoord komen, zou Yeşilgöz dat niet zonder meer accepteren, waardoor het proces opnieuw vastloopt. Dat scenario kan ertoe leiden dat de opdracht wordt teruggegeven aan de Kamer, die vervolgens de nummer twee aanwijst: Wilders. Het idee dat hij binnen korte tijd een kabinet zou kunnen vormen, past volgens deze analyse naadloos binnen het geschetste strategische patroon.

Hoewel de auteur van dit stuk erkent dat dit scenario zich richting een complottheorie beweegt, vertoont het formatiespel volgens deze lezing steeds meer kenmerken van een ordinaire machtsgreep aan de randen van het democratisch proces. De keten van lekken, beschuldigingen en doelbewuste vertragingen voedt een groeiend wantrouwen onder burgers. De kern van de analyse is dat niet één individu verantwoordelijk is voor deze erosie, maar dat een gezamenlijke dynamiek tussen politici, lekcultuur en media ertoe leidt dat inhoudelijke onderhandelingen structureel naar de achtergrond verdwijnen.

Dylan Yesilgöz: van machtsspel tot blokkade

De kabinetsformatie verkeert in een impasse, en veel ogen zijn gericht op VVD-leider Dilan Yesilgöz. Volgens betrokkenen en analisten is zij momenteel de sleutelfiguur die bepaalt of Nederland binnenkort een nieuw kabinet krijgt of opnieuw naar de stembus moet. Haar weigering om akkoord te gaan met een zogenoemd middenkabinet – bestaande uit D66, CDA, GroenLinksPvdA en VVD – heeft de onderhandelingen op scherp gezet. Yesilgöz stelt dat Nederland niet heeft gekozen voor een centrumlinkse koers, maar voor een stabiel centrumrechts kabinet waarin ook JA21 een rol speelt.

De voorgestelde combinatie van VVD, CDA en JA21 zou volgens haar beter aansluiten bij de wens van de kiezer. Maar dat plan heeft een wankele basis. In de Tweede Kamer zou een dergelijk kabinet slechts op 75 zetels kunnen rekenen (niet eens een meerderheid), terwijl ook in de Eerste Kamer geen meerderheid bestaat. Bovendien kan aan JA21 worden getwijfeld als stabiele partner omdat deze partij, geleid door Joost Eerdmans, een geschiedenis kent van politieke overstappers. Eerdmans begon bij het CDA, stapte over naar de LPF en verschillende lokale partijen en richtte daarna JA21 op. Ook tweede kamerlid Annabel Nanninga, die in het verleden onder vuur lag vanwege controversiële tweets, wekt verdeeldheid.

De huidige blokkade volgt op een reeks strategische keuzes van Yesilgöz in de afgelopen jaren. In 2023 trok zij zelf de stekker uit het toenmalige centrumrechtse kabinet met CDA, D66 en ChristenUnie, officieel vanwege het asielbeleid. De crisis rond de ‘nareis’-regeling leidde tot een kabinetsval en effende de weg voor een samenwerking met de PVV van Geert Wilders – een optie die Yesilgöz tot op de laatste dag van de campagne nog uitsloot. Toen de PVV 24 uur later de verkiezingen won vond zij plotseling dat andere partijen “de wil van het volk” moesten respecteren en met Wilders moesten praten.

In 2025 is de situatie omgekeerd. Nu D66 als grootste partij uit de verkiezingen komt, speelt VVD juist de rol van blokkadepartij. De ooit liberale partij stelt harde voorwaarden aan een samenwerking en weigert deel te nemen aan een kabinet waarin GroenLinksPvdA meedoet. Daarmee wordt de formatie opnieuw vertraagd, tot frustratie van andere fracties die aandringen op bestuurlijke stabiliteit.

Daarmee stelt Yesilgöz partijbelang boven landsbelang. Hoewel de VVD bij de laatste twee verkiezingen 12 zetels verloor en daardoor niet langer de grootste partij is, gedraagt Yesilgöz zich als onderhandelaar vanuit een overwinningspositie. Haar scherpe toon richting GroenLinksPvdA en het voortdurend afwijzen van compromissen roepen vragen op over haar intenties. Het  vermoeden is daarmee dat zij aanstuurt op nieuwe verkiezingen, in de hoop dan alsnog premier te worden met steun van extreemrechts, zoals PVV, JA21 en BBB.

De situatie doet denken aan het mislukte kabinet van VVD, PVV, BBB en NSC dat kortstondig regeerde, maar ten onder ging aan interne verdeeldheid. Toch lijkt Yesilgöz opnieuw te mikken op een soortgelijke coalitie, met opnieuw het risico dat Nederland opnieuw maandenlang bestuurlijk stil komt te liggen.

Wat begon als een discussie over politieke richting is daarmee uitgegroeid tot een machtsstrijd. Terwijl partijen als D66 en CDA bereid lijken tot compromissen, houdt Yesilgöz vast aan haar koers. Vooralsnog is zij degene die bepaalt of de formatie wordt hervat of uitloopt op nieuwe verkiezingen. Daarmee is ze niet alleen politiek leider van de VVD, maar ook de spil in een nationale impasse die de toekomst van het landsbestuur in haar greep houdt.